افغانستان له اتیایمې لسیزې څخه ترننه روانو جګړو ته لنډه کتنه

 

21.2.2019Goldad khan
دوهمه برخه
زه به د دغو خبرو پیل کې دا ووایم چې له ما څخه تاسې زیاتره درنه لوستونکي د افغانستان دغو اوږدو جګړو اړوند، ښه او ژور پوهېږئ او ډېر معلومات لرئ. خو له دغې لیکنې څخه زما یوه موخه دا ده؛ هغه څوک چې له دغو جګړو سم خبر وي، یو څه غوندې هغوی خبر کړم او بله موخه دا ده چې زه په دغې لیکنې سره یو څه غوندې خپل زړه سبڼه او تصل کړم.

زه د دغو خبرو پیل د داؤد خان واکمنۍ له وخت څخه کوم. د هغه واکمنۍ پرمهال، د اخوان المسلمین په نوم نوي جوړې شوي ډلګۍ څو تنه پاکستان ته وتښتیدل. د پاکستان دولت پوځي استخباراتو (ای اس ای) له موقع څخه په ګټې پورته کولو سره، هغو کسانو ته سمدستي جنګي روزنه ورکول پیل کړل. ای اس اس دوی ته د پوځي روزنې ترڅنګ، د تخریبولو ډول ډول چارې هم ورزده کولې. دوی چې لږ غوندې زده کړې وکړې، نو بیا يې دوی تحریک کول چې د خپلو هېوادوالو او دولت نا آرامه کولو په موخو تخریبات وکړي. د پاکستان پوځي استخباراتو، د افغانستان له هغو حالاتو څخه په ګټې پورته کولو سره، خپل پخواني روزل شوي جاسوسان (د بېلګې په توګه، پاکتیا سیمې کې جلال الدین حقاني، کنړونو سیمې کې موجب الرحمن او ورته نور کسان) هم زموږ خاورې ته د همدغو تخریبي موخو لپاره رالېږل. زه به د خپلو دغو خبرو لنډولو په موخې، د دغو دو ډلو جاسوسانو (پخوانيو روزل شويو جاسوسانو ډلې او نويو ورتښتیدلو کسانو ډلې) تخریباتو کولو څخه، یوازې یوه یوه بېلګه یاده کړم. جلال الدین چې په قوم ځدراڼ دی او پلار یې هغه د تنکۍ ځوانۍ پرمهال پاکستان ته، د دیني زده کړو لپاره بوتللی وه. جلال الدین هلته د حقاني په نوم مدرسې کې درس لوستلو پرمهال، د ای اس ای جاسوسي شبکې له خوا جذب شو. له کله چې د جلال الدین له ای اس ای شره مخه شوله، هغه نور نو خپل کلی او کور هېر او پرېښودل او د هغوی په خذمت کې شو. حقاني لومړنی کس وه چې د داؤد خان واکمنۍ پرمهال یې د څو تنو په ملتیا، د ارګون لوی ولسوال او سرطبیب ووژل. له هغې پېښې لږې مودې وروسته، احمد شاه مسعود او ملو یې د پنجشېر پر ولسوالۍ برید وکړو، خو له سري زیان پرته یې ماتي وخوړله.

د افغانستان خلکو دموکراتیک ګوند واکمنۍ پرمهال خال خال نښتو او نا آرامیو په اړوند باید ووایم چې د هغو نا آرامیو یو علت له دولتدارۍ سره د واکمن ګوند غړو نه بلدتیا او بل د دوی سهوو او ځینو غلطو کړنو ستر رول درلود. د دوی د هغو سهوو او ځینو غلطو کړنو ترڅنګ، دغه خبره هم باید له نظره ونه غورځول شي چې په افغانستان کې د پېړیو په اوږدو کې واکمنې او پادشاهي میراثي وه. همغه د پاد شاهیو پرمهال به هم، کله چې له یو ټبر څخه بل ټبر(حتا د کورنیو غړو ترمنځ له یو څخه بل) واک نیولو، ډېرې وینې به توییدلې. که څه هم دغه د میراثي پادشاهي دود په یو ډول، لومړی داؤد خان مات (هغه د واکمنۍ نوم له شاهي څخه په جمهوري واړولو) کړو. خو څرنګه چې هغه پخپله هم د شاهي کورنۍ غړی وه، نو ځکه اولس د هغه واکمني په آرامۍ او بې له کومو پام وړ ستونزو جوړولو ومنله. خو د افغانستان خلکو دموکراتیک ګوند واکمن کیدل او هغه واکمني شاهي کورنۍ ته د وفادارو لوړپوړو دولتي چارواکو، یو شمېر هغو قومي او مذهبي مخورو، یو شمېر هغو ملایانو او سپین پګړو، کومو چې له شاهي کورنۍ سره نیږدې اړیکې لرلې او له هغې نیږدېوالي څخه یې ګټې پورته کولې، ونه منلو. د دغو یادو شویو ډلو ترڅنګ، د افغانستان خلکو دموکراتیک ګوند واکمنۍ پرضد، د افغانستان سیاسي ګوندونو او ډلو، کومو چې خپله هم د واکمنۍ لاس ته وروړلو هڅې لرلې، سخت غبرګونونه وښودل. دغو ټولو ډلو د نوموړي واکمن ګوند ضد تبلیغات او فعالیتونه پیل کړل. د واکمن ګوند غړو د خپل واک ساتلو په موخې، د دغو ډلو مشرانو او یو شمېر لوړپوړو کادرونو په نیولو او بندیانولو لاس پورې کړو او حتا ځینې یې له نیولو وروسته ووژل. د واکمن ګوند غړو هغو کړنو، په ټولنې کې د نوي جوړ شوي دولت ضد ذهنیت ګام پرګام غښتلی کړو.

دولت د خپلو هغو کړنو ترڅنګ د مځکو اصلاحاتو او د سود او سلم بندولو فرمانونه راوایستل. د مځکو اصلاحاتو هغې فرمان له مخې له ټاکلي اندازې زیاتې مځکې، د مځکو له څښتنانو څخه، بې له بدله دولتي کیدلې او هغه بیا بې مځکو بزګرانو ته وړیا ورکول کیدلې. د سود او سلم فرمان کې، د سود خوارو پخوانۍ په سود ورکړي پیسې، د کالونو تېریدلو په ترتیب، بزګرانوته ځینې بشپړې وبښل شولې او ځینې بیا قسمي او بې له سوده د څو کلونو په مودې کې ورکول کیدلې. د دغو دواړو فرمانونو عملي کولو هم د ډېرو مځکو لرونکي کسان او سود خواره له دولت څخه ناراضا کړل. دغه فرمانونه او د دغو فرمانونو ترڅنګ، حتا د سواد زده کړې فرمان هم د دولت مخالفینو او ګاونډیو دولتونو استخباراتو له خوا څخه، په شدت سره د کفري کړنو په نوم تبلیغ شو او یو شمېر عام خلک یې تر اغېزو لاندې راوستل او د دولت ضد دریځ نیولوته یې ورټېله کړل.

دلته دا هم باید یاده کړم چې د افغانستان خلکو دموکراتیک ګوند پروړاندې د دغو پاس ناخوالو ترڅنګ، د ګوندي مشرانو ترمنځ د څوکیو پر سر جوړ نه راتللو له امله، د ګوند د ننه هم سخته بې اتفاقي منځ ته راغله او بریدونه یې ان د ګوند د ننه کودتاګانو کولو پورې ورسیدل. د ګوند له هغې د ننه اختلاف له امله، د پرچم په نوم ډلې مشران له لوړو دولتي څوکیو څخه وشړل شول. دغه مهال چې د پرچم ډلې مشران له لوړو دولتي څوکیو وشړل شول، دا مهال پرچم ډله هم د دولت ضد ډلو تبلیغچیانو ګروپ باندې ورګډ شول او د دولت ضد ډلو دریځ یې لا پیاوړی کړو.

د دغو ټولو یادو شویو ناخوالو له امله به د هېواد بېلو سیمو کې، خال خال نا آرامیو سرونه پورته کول. خو هغه زیاتره نا آرامۍ به د سیمه ایزو امنیتي ارګانو له خواو څخه شنډیدلې. د هغو هلته او دلته نا آرامیو څخه زه د بېلګې په توګه، دوې نسبي سترې نا آرامۍ یادوم. لومړۍ د چندولو په نوم نا آرامي چې د سر زیان یې نسبت نورو نا آرامیو ته زیات وه، په څو ساعتونو کې شنډه شوله. دویمه له هغې هم نسبي ستره توطئه چې د ایران اخوندي رژیم استخباراتو ښکاره لاس پکښې درلود، د هرات فرقې کې نا آرامي او ګډوډي جوړونه وه. د هرات فرقې توطئې شنډولو ته له کابل څخه د کمندو یوه قطعه ورولېږل شوله او هغې قطعې د ځايي امنیتي ارګانو او دولتي چارواکو په ملیتا، په څو ورځو کې نوموړي نا آرامي پای ته ورسوله او د هرات دولتي ادارو چارواکي او د هرات ښاریان نورمال او عادي ورځینیو چاروته وروګرځیدل.

داپيل۱۴د ۱۹۸۸زکال دژينوا تړون اود شورويانو وتل

 وړاندې له افغانستان څخه د پخواني شوروي اتحاد پوځون د همدغه تړون د لاسليک وروسته وکوچيدل لاملونه او  ۳۰کلونهm agha (2)پاېلی څه شوی ؟

زما په اند لاملونه تر ټولو اهم په لاندې توگه گڼم .

 اول  دختيځ او لوديځ زبر ځواکونو په تقابل کې د شوروي اتحاد کورنۍ لانجۍ ، شورروي اتحاد دلويديځ سره په قاره پيما وسلو جوړلولو  کې پاته راتلل، دافغان جگړی نه گټل ، د شوروي دوخت کمونست گوند  دزاړه پالو سياست والو کمزوري ،او خپل مينځې ستونزی.

دويم  .دافغانستان د خلق دموکراتيک گوند دمشرانو تر منځ د بی باوری اوپر مقام غوښتنو، برلاسي اويکتازی کول او دشوروي مشرانو لخوا دافغان مشران تر مينځ توپيري چلند .

 دريم   په شوروي او افغانستان کې » يوگوندي ديکتاتورانه  سياست اود دموکراسی نه شتون.

څلورم   دژينوا د تړون له مخی دامريکا او شوروي لخوا د متخاصيمو خواوته د مرستو بنده ول ولی په عمل کې شوروي خپلی مرستی بندی کړیاو د لويدځ لخوا مرستی څو ځله زياتوالی .

 5 په شوروي کې د گرباچوف واکمنيدل اوله افغانستان څخه د خپلو پوځونو دايستلو طرحه.

6 د شوروي کمونست گوند مشرتابه پرېکړه د ببرک کارمل پر ځای دداکتر نجيب الله واکمنيدل.

7 دشوروي د بهرنيو چارو وزير شيورنازي اود امريکا د بهرنيو چارو وزير ليدنه .

8 د شوروي ادفغانستان امريکا او پاکستان داستازو له خوا د ژينوا د تړون لاسليکول .

زما په اند کله چی شوروي  په خپل راتگ سره کومه مثبته پاېله لاسته رانه وړه او په نړېواله بڼه له سختو مخالفتونو او ستونزو سره مخ شو په اقتصادي لحاظ هم زيانونه وگالل،  دخپل پوځ زيات شمېر کسان يي ووژل شول زيات يې ټپيان شول د افغانستان د حکومت او حاکميت پر وړاندی دامريکا متحدو ايالاتو او په ټوله نړې کې پلويانو يې لکه پاکستان ، ايران غرب، عربانو، شيخانو، حتی د چين د خلکو جمهوريت دافغان واکمنۍ د پر ځولو دشوروي اتحاد پر وړاندی د هر ډول مادي او معنوي مرستو څخه ډډه ونه کړه وسلی، پيسی د پاکستان د نظاميگرو او اي ايس اي په واک  ور کړل دورځی تر ۶۰۰ ساعتونو زيات تصويري شفاهي تبليغات دشوروي او افغان واکمنې پر وړاندی سرته رسيدل د هيواد په کور د ننه هم خورا زېاتی ستونزی او ناخوالی وی. زيات افغانان د جنگ جگړو هوايي بمبارمانو له امله پاکستان، ايران او غرب ته کوال شول.

دوخت حاکم رژيم اودافغانستان د خلکو دموکراتيک گوند د مشرتابه تر مينځ جدي مخالفتونه اود شوروي اتحاد کمونست گوند د مشرتابه توپيري چلند د گوند په مينځ کې د څو ډلو سره جلا کاذبی اړېکی جوړول، د ک،گ،بی په واسطه دخاد اداره په ټوله واکمنې حاکمول اود زيات امتياز ور کول،دافغانستان ملي وسلوال پوځ بی باوري د شوروي اتحاد په مرسته د ۴۰ زريز گارد جوړيدل دوخت ددفاع وزير شاهنواز تڼي او داکتر نجيب الله دوخت جمهور ريس او په کل کې ټول واک تر مينځ د ستونزو پيداکيدل، دشوروي سلاکارانو مکارانه لاسوهنه،د دفاع وزارت مربوط د ۷۰ تنو لوړ رتبه جنرالانو ډگروالانو زنداني کول دخاد اداری له خوا شکنجه او بد رفتاري دببرک کارمل د پلويانو اوداکتر نجيب الله تر مينځ سخت مخالفتونه د شوروي سلاکارانو او مشر تابه لاس وهنه د شورويانو دوتلو سره د کارمل سرسخت مخالفت کول ، کله چی شورويانو پر وتلو پېل وکړ لومړنې  د شوری يو غنډ د ننگرهار څخه ووت زه دغه وخت هلته گوندي مسول وم کله چی په ميټيگ کې ددوی دوتلو په اړه ما وينا کوله بهرني زياتره ژورنالستان هم ول  دکار مل پلويانو د مخالفت اواز پورته کړ  دخپلو پلويانو يو شمير هلته مظاهره وکړه په هر حال دو ی له ننگرهار نه ووتل زمو ۱۱ پلی فرقه  ددوی ځايونه ونيول .دوخت حاکم حکومت لدی سره سم دشوروي د سلاکارانو او مشرانو په مشوره د مجاهيدينو سره د روغی جوړې سياست چی بهر کې يې طرحه شوی وه اعلان کړ.د يو گوندي سياست پر ځای يو شمېر کوشنيو سياسي گوندونولکه سازا، جازا، او نورو ته اجازه ور کړه په حکومتي څوکو کيو يو شمېر غېری گوندي کسان پر دندو وگمارل ، د مستقلانه دفاع له پاره کار پېل کړ خو په تاسف چی دا ټولو نويوو طرحو مثبته نتيجه ور نکړه. لامل دا وو چی خپل ځواکمن گوند يي توکړی توکړی کړ ملي اوردو باندی باور مندي کمه شوه خاص گارد دشورويانو په سلا اود هغوی په مدرنو وسلو جو شو. په شمال کې د همدی گوند قوي مليشه لرونکې جنرال دوستم ،جنرال مومين،دشورا نظار سره متحد شو، په ۱۳۶۹ ل کال د پاکستان په مستقيمه لار ښونه دخوست ولايت دزياتی محاصری نه وروسته سقوط شو قاضي حسين احمد او حکمتيار د اي ايس اي لخوا ددی نندای او خوښې په مراسمو کې ول.دارزگان گارنيزون په ۱۳۶۹ کال کې سقوط وکړ.کنړ ولايت اوداره يو شمير خلک د حکومت په پريکړه ننگرهار ته را نقل شو.په جلال اباد دامريکا متحدو ايالاتو او پاکستان داي ايس اي او بی نظير بوټو د پاکستان د وخت د وزيرانو شورا مشره يو پلان له مخې د۱۳۶۷ کال  پر ننگرهار يرغل پېل کړ .شوروي اتحاد په ۱۹۹۱ ز کال د مجاهيدينو سره د جوړ جاړي له پاره يو شمير مشران مسکو ته وبلل   پاکستان ويل چی که د شوروي پوځونه ووزي دافغان حکومت د څو ساعتو مقاومت نشي کولای . په کابل هم راکيټونه راتل د شوروي اتحاد مرستی ټولی يو طرفه بندی شوی .د ملگرو ملتونو لخوا د ۵ فقرو وړانديز له پاره کار پېل شو د ملگرو ملتو استازي په ليدنو کتنو پېل وکړ خو په تاسف چی شوروی د شمال ټلوالی سره په خاصه توگه داحمدشاه مسعود سره ځانگړې اړيکې درلودلی دداکتر نجيب الله په گوند کې هم د د ۱۶ د کب د۱۳۶۸ کال د دفاع وزير شاه نواز تڼې او داکتر نجيب الله تر مينځ ستونزی يو شمير زيات افسران ، ملکي کادرونه او مشران زنداني شول او يو شمير بيدون له محاکمې شهيدان کړل شول ،بله خوا د ببرک کار مل پلويانو په مرکز او شمال کې د جميعت سره نوی جبهه پرانستله په گارنيزون، گارد  او خپله حاکمه ډله په دوه بر خو ويشل شوه.

 پاېله دا شوه چی د ملگرو ملتونو ۵ فرقيز پروگرام پر ځای په پاکستان ک د اي ايس اي په لارښونه عبوري حکومت جوړ په جبل سراج کې  د داکتر نجيب الله دوخت د بهرنيو چارو دوزير عبدالوکيل او نيبي عظيمي ددفاع لومړې مرستېال داحمدشاه مسعود سره بله توره موافقه لاسليک شوه د گارنيزون له خوا د شمال مليشي اود احمد شاه کسان کابل ته دجنرال دوستم په الوتکو کې را وستل شول، په پاکستان کې جوړ شوی حکومت هم کابل ته را ننوتل او واک يې تر لاسه کړ ، ناورين وژل چور غلا عام وژنه پېل شوه.پاکستان بيا د طالبانو نوی پروژه د القاعدی او نورو ترهگرو ډلو ظهور اود عرب او امريکا حضور او نور ډرامې دوام .

م اقا شيرزاد 20190217

دويتنام د جگړی پاېلی

 

لیکونکی اکادېمیسین ګلداد خان

14.2.2019
لومړی برخه
یادونه: ما باید دغه لیکنه د تېر کال ډسمبر میاشتې تر شلمې نېتې خپره کړي وای. خو د ناروغتیا او ورپسې د لټۍ له امله، تر اوسه را څخه وځنډیده. خو هغه چې وايي، له نه رسیدلو څخه په ځنډ رسیدل ښه دي، ما هم دا جرأت وکړو چې اوس دا لیکنه درنو لوستونکو ته وړاندې کړم.

زه به د افغانستان دولت اشغال په اړوند لوستونکو ته له څه ویلو څخه د مخه، د شلمې پېړۍ دویمې نیمه یي وېتنام جګړې انځور وړاندې کړم او بیا به د افغانستان دولت اشغال خبرو ته راشم.

وېتنام جګړه

د فرانسويانو له خوا د وېتنام له اوږده اشغال وروسته، د وېتنام آزادۍ غوښتونکو ولسونو بلاخره فرانسویان اړ کړل چې د دوی له خاورې څخه په ۱۹۵۴ کال بشپړ ووځي. لکه چې تاسې نېټه ګورئ د وېتنامیانو له خوا څخه د فرانسوي اشغالګرو شړل، د دویمې نړیوالې جګړې له پای ته رسیدلو څو کاله وروسته عملي شول. هغه ځکه چې دغه مهال د فرانسې اقتصاد سخت کمزوری او پوځي زور ناست وه. خو فرانسوي استعمارګرو هم، لکه انګلیس د هند لويې وچې کې د هند دولت ترڅنګ نوی دولت د پاکستان په نوم او هغه هم نیم پاکستان د هند خاورې په ختیځ او نیم په لویدیځ کې جوړ کړو، فرانسویانو هم یو وېتنام په دو وېتنام دولتونو واوېشلو. د انګلستان او نورو استعماري دولتونو په مستعمره دولتونو کې د دغو ډول کړنو بېلګې ډېرې دي.

د وېتنام په خاورې کې د فرانسوي اشغالګرو ځای ډېر زر د امریکا متحدو ایالتو پوځونو ډک او د وېتنام په سهېل کې ځای پرځای کړل شول. امریکایانو لومړی په ۱۹۵۵ کال خپل پوځي سلاکاران سهېلي وېتنام ته واستول. هغوی ډېر وخت له لاسه ورنکړو او په ۱۹۶۱ کال یې په لږې کچې (شپېته زره تنه) پوڅ هم سهېلي وېتنام ته داخل کړو. خو د شمالي وېتنام آزادي غوښتونکو چې د کمونېست ګوند تر مشرۍ لاندې جنګیدل او د ټول وېتنام يوځای کیدل یې غوښتل، امریکایان اړ ایستل چې په سهېلي وېتنام کې په بیړې سره د خپلو پوځونو شمېرې زیاتې کړي. امریکایانو په ۱۹۶۵ او ۱۹۶۶ ـ مو کالونو کې، په سهېلي وېتنام کې د خپلو پوځونو شمېره تر پنځه سوه درې څلوېښت زرو (۵۴۳۰۰۰) تنو پورې زیاته کړه. د امریکا دفاع وزارت به خپل ستړي شوي پوځیان بېرته خپل هېواد ته ستانول او د هغوی پرځای باندې به یې نور تازه دمه پوځیان د جګړې ډګر ته لېږل. د هغوی د دغې تبادلې پربنسټ، د امریکا ټولټال دوه ملیونه اووه سوه زرو (۲۷۰۰۰۰۰) پوځیانو د وېتنام په جګړو کې دندې سرته کړي وې.

د الجزیرې د سږکال (۲۰۱۸) کال جنوري لسمې نېټې وېبسایټ کې راغلي وو؛ د امریکا وېتنام جګړې سړیو پوځیانو له ډلې څخه ۱۵،۲ سلنه او د ښځو پوځیانو له ډلې څخه ۵،۸ سلنه په نېښه يي توکو ږودي ښوي وو. د هغو نېشیانو څخه یو شمېر یې د بېرته تګ پرمهال د زړونو ودریدلو له امله پر لارې او یا خپل هېواد ته له رسیدلو لږ ځنډ وروسته مړه شول. د امریکا پوځیان خپل هېواد ته له ستنیدلو وروسته، د خپلو خلکو له سختو نفرتونو سره مخ وو او هغوی یې د ښځو او ماشومانو قاتلان بلل. امریکايي پوځیان په وېتنام کې د جګړې پرمهال او ځینې یې خپل هېواد ته ستنیدلو پرمهال، له ډول ډول روحي ناروغیو سره مخ شول او د هغوی له ډلې څخه شاوخوا اویا زرو (۷۰۰۰۰) تنو یې پخپله ځانونه ووژل.

د وېتنامي آزادۍ غوښتونکو اوږدو او خونینو پارټیزني او مخامخ جګړو، د امریکا دولت اړ کړو چې د شمالي وېتنام له واکمنو سره د مذاکرې او خبرو اترو مېز ته کښېني او د خپلو پوځیانو ایستلو لپاره یوه نسبتأ آرامه فضا جوړه کړي. د امریکا او سهېلي وېتنام دولتونو او شمالي وېتنام دولت ترمنځ، د ۱۹۷۳کال جنوري میاشتې کې د اوربند او جوړې کولو تړون لاسلیک شو. د همغې کال مارچ میاشتې کې د امریکا اخېرني پوځیان له سهېلي وېتنام څخه ووتل. د امریکايي پوځیانو له وتلو وروسته، د دواړو وېتنامونو ترمنځ، هغه اوربند ډېر ژر مات شو. د دواړو وېتنامونو د پوځیانو ترمنځ بیا جګړې ونښتې. د شمالي وېتنام او سهېلي وېتنام په هغو جګړو کې، د سهېلي وېتنام پوځ په ۱۹۷۵ کال بشپړه ماتي وخوړله، خو د دواړو وېتنامونو یوځای کولو پروسې تر ۱۹۷۶ کال پورې دوام وکړو.

د وېتنام جګړو پایلې: ـ د وېتنام او امریکا په هغو جګړو کې، د شمالي وېتنام له دېرشو (۳۰) ولایتونو څخه نهه ویشت (۲۹) ولایتونه، د امریکا هوائي قواو له خوا څخه بېخي سخت بمباري شوي وو. د امریکا هوائي قواو په هغو بمباریو کې د شمالي وېتنام یو پر دریمه برخه آبادۍ، بشپړې له خاورو سره خاورې کړل شوي وې. د امریکايي قواو په هغو هوائي بمباریو کې د کر او کښت مځکو اوبو لګولو سیستمونه ړنګ کړل شوي وو. د امریکایانو د هوائي بمباریو په ذرېعه د وېتنام د کښت مځکو اوبیزو سیستمونو پر ړنګولو برسېره، د هغوی له لوریه د کر او کښت پر مځکو باندې داسې کیمیاوي توکي شیندل شوي وو چې هغو مځکو تر څو کلونو پورې فصلونه نه شنه کول. امریکايي پوځیانو د شمالي وېتنام جنګیالو پارټیزني جګړو مخنیوي کولو په موخې باندې، د سهېلي وېتنام په لارو، پټو او ټولو هغو ځایونو کې چې دوی فکر کولو د شمالي وېتنام جنګیالي به له هغو لارو دوی ته ورواړي، په زرونو ماینونه خښ کړي وو. د امریکا پوځونو هغو چارو، د دوی د پوځونو له وتلو وروسته هم، وېتنامیانو ته په کلونو کلونو درنې ستونزې جوړې کړي وې او له سترو مرګ ـ ژوبلو او غمونو سره یې مخ کړي وو. د وېتنام خلک به د کر – کیلو او ګرځیدو ـ راګرځیدو پرمهالونو، ډېری وختونه پرماینونو ختل، مړه کیدل او ژوبلیدل.

د وېتنامیانو او امریکایانو په هغې شاوخوا څوارلس کلنې (د پوځي سلاکارانو ورتګ څخه بیا د پوځونو بشپړو وتلو تر وخته پورې) جګړې کې، د وېتنام څه کم او زیات دوه ملیونه ملکي وکړي ووژل شول چې له نیمه يي څخه زیات یې د شمالي وېتنام خلک وو. د امریکا د ۱۹۹۵ کال خبرونو له مخې، د وېتنام په جګړې کې د سهېلي وېتنام له دوو سوو زرو (۲۰۰۰۰۰) څخه تر دوه سوه پنځوس زرو (۲۵۰۰۰۰) تنو پورې یوازې پوځیان وژل شوي وو. امریکایانو په ۱۹۸۲ کال ویلي وو چې د وېتنام په هغې جګړې کې د دوی ۵۷۹۳۹ پوځیان مړه او یا ورک شوي وو. خو دوی د خپلو مړو شویو پوځیانو شمېره وروسته وخت ۵۸۲۰۰ وښودله. امریکایانو ویلي دي چې د دوی پوځونو ترڅنګ د سهېلي کوریا څلور زره (۴۰۰۰) تنه پوځیان (ممکن د امریکایانو موخه د سهلېلي کوریا څلور زره پوځیانو څخه موخه، هغه پوځیان اوسي چې د دوی په قواو کې د ژباړونکو، لارو او درکونو ښوونکي وو)، د تایلنډ درې سوه پنځوس (۳۵۰) تنه پوځیان، د استرالیا پنځه سوه (۵۰۰) تنه پوځیان او د نوي ځلانډ درې درجنه (ممکن موخه دېرش تنه اوسي) پوځیال وژل شوي وو.

د امریکايي پوځیانو لپاره د وېتنام هوا ډېره توده او لمده وه. هغې تودې او لمدې هوا امریکايي پوځیان سخت په تکلیف کړي وو. دوی به څلورویشت ساعته له خولو ډک وو. په هغې هوا کې باید هر څوک د ورځې څو ځله لمبیدلی وای، خو پوځیانو به د جګړو پرمهال په شپه او ورځ کې د یو ځلي ځانو منځلو وخت هم نه درلود. هلته ناروغتیاوې هم ډېرې وې. د وېتنام جګړې له پای ته رسیدلو وروسته، امریکايي ډاکترانو په خپلو هغو پوځیانو کې چې وېتنام کې جنګیدلي وو، نهه (۹) ډوله ناروغۍ وموندلې. د امریکا له پوځیانو څخه شاوخوا دو کلونو وخت کې څلوېښت زره (۴۰۰۰۰) تنه یوازې د ملاریا په ناروغۍ اخته شوي وو او له هغو څخه څو اتیا تنه مړه شوي هم وو. په وېتنام کې د امریکا ټولټال نولس زره اووه سوه پنځه اتیا (۱۹۷۸۵) تنه پوځیان، د مختلفو ناروغیو له امله مړه شوي وو.

د وېتنام جګړې پای ته رسیدلو تر وختونو پورې او جګړې ختم په وختونو کې، د وېتنام لس ملیونه خلک ګډوال شوي وو. هغوی چې د جګړې پای وختونو کې ګاونډیو هېوادونو، اروپا او په تېره امریکا ته د بېړیو په ذریعو رسیدلو هڅې کړي وې، ډېری یې هوا خرابتیا، بېړیو خرابتیا او بېړیو درنو بارولو له امله، ډوب او غرق شوي وو او ګڼ شمېر نور د ناروغیو ورپېښیده او علاج نشتوالي له امله مړه شوي وو.

د کډوالو وېتنامیانو ترڅنګ، د امریکا پوځیانو ژوبل شوي کسان، په نېشه يي توکو روږدي کسان، په روحي ناروغتیو اخته کسان او نور ډول ډول ناروغان هم بېرته خپل هېواد ته ستنیده پرمهال، ګڼ شمېر پر لارو مړه شوي وو، کوم چې د پاس یادو شویو مړو پوځیانو په شمېرې کې نه راځي. د امریکا هغه په زرونو پوځیان کوم چې د خپلو لوړپوړو افسرانو له خوا څخه د بېباکه جګړو کولو په موخو، په نېشه يي توکو روږدي کړل شوي وو او په زرونو هغه پوځیان چې د هغې جګړې له امله په روحي ناروغیو باندې اخته شوي وو، خپل هېواد ته له ژوندي ستنیدلو وروسته، دوی پخپله او له دوی سره د دوی کورنۍ او خپلوان د دوی د ژوند ترپایه پورې له درنو ستونزو سره لاس او ګرېوان وو.

د وېتنام جګړې له پای ته رسیدلو وروسته، د وېتنام دولت له ګڼ شمېر (شاوخوا ۳۶۰۰۰۰) معیوبینو، ګڼ شمېر په نېشه يي توکو اخته (شاوخوا ۲۵۰۰۰۰) کسانو، په ملیونونو بې سواده کسانو او شاوخوا یو ملیون کونډو، شاخوا اته سوه اتیا زره (۸۸۰۰۰۰) یتیمانو، په لکونو کچنیو (فاحشو)، شاوخوا درې ملیونه بېکارانو له ستونزو سره پنجې نرمول پیل کړل. د وېتنام دولت، کوم چې دغه مهال له یوې خوا څخه پر دغو پاس یادو شویو ستونزو برسېره، د شمالي او سهېلي برخو وګړو یوځای کولو له ګڼو ستونزو او سختو اقتصادي ستونزو سره هم لاس ګرېوان وه، امریکایانو او متحدینو یې د وېتنام له دولت سره هر ډول راکړه او ورکړه (سوداګري) بنده کړله.

د وېتنام دولت د خپلو دغو پاس یادو شویو ټولو کورنیو ستونزو سره، په ۱۹۷۸ کال خپل پوځونه ګاونډي هېواد کمبودیا ته په دې غرض ننه ایستل چې د کمبودیا خلک د سره خمر نومي پولپوت ډلې له عام وژنې څخه وژغوري. د چین دولت د شوروي اتحاد دولت ترڅنګ، د امریکا او وېتنام په جګړو کې، د شمالي وېتنام له پوځونو څخه ملاتړ کړی وه. خو دغه مهال چې د وېتنام دولت خپل پوځونه کمبودیا ته ننه ایستل، د چین دولت د پولپوت رژیم په ملاتړ، پر وېتنام برسېرن برید وکړو او له وېتنام سره یې هر ډول راکړه ورکړه بنده کړله.

د وېتنام دولت تر ۱۹۷۸ او ۱۹۷۹ کلونو پورې خپلو خلکو ته د میاشتې سړي سر، دوه کیلو ګرامه وریژې او دوه سوه ګرامه غوښه جیره (رشن) ورکوله. خو د وېتنام هېواد، د ښه دولتي دسېپلین لرلو، پوهو کادرونو او غني طبېعي شتمنیو لرلو په سبب، زر د پرمختللو دولتونو په قطار ځان ورګډ کړو.

ګډ وېتنام په ۱۹۷۷ کال د ملګرو ملتونو په غړیتوب ومنل شو. وېتنامیانو په ۱۹۸۹ کال له کمبودیا څخه خپلې لښکرې وایستلې او په همدې کال د وېتنام دولت، د ای ام اف غړیتوب او همدا ډول د آسیان ډلې هېوادونو غړیتوب ترلاسه کړو. په ۱۹۹۰ ـ مو کلونو کې د امریکا او وېتنام دولتونو ترمنځ اړیکې په نسبي ډول ښې شولې. امریکایانو په ۱۹۹۴ کال له وېتنام سره سوداګري پیل کړه او په ۱۹۹۵ کال یې دېپلوماتیکې اړيکې ورسره جوړې کړې.

ـــه ” شـــرقي پاکـســتانه ” تـــر بــنــگلــه ديــش :

ل

لـــه ” شـــرقي پاکـســتانه ” تـــر بــنــگلــه ديــش :
امـــيرګــران
په Dec,1970 کي د پاکستان په دواړو برخو کي پارلماني انتخابات ترسره شول ، انتخابات د شيخ مجيب الرحمن په مشرۍ عوامي ليگ ګوند په غوڅ اکثريت Absolut Majority وګټل او ” بنگه باندهو” ياني بنگالي وروڼو شيخ مجيب خپل نماينده او وياند وټاکه ، ټولو خلکو د عوامي ليګ له 6 مـــاده ايز دوکــتـوريــن څخه په کلکه دفاع وکړه ، ولي د پوځي او ملکي حاکم اشرافيت او مارشل لائي حکومت لخوا د خلکو اعتماد او منډيت وروسته د پايلو له څرگنديدا غلا او ونه منل سول ،
بيا په 07 د مارچ ، 1971ع کال د ډاکــي په ريس کورس ( Race Course ) ســتديوم کي د خلکو يوه ستر او عظيم الشانه لاريون ته په خپله تاريخي وينا کي شيخ مجيب وويل ، ( … اوس به موږ د خپلواکۍ لپاره مبارزه کوو او جنګيږو به ) ،
بنگه باندهو او ټول خلک د پاکستاني مغرور پوځ او د دوي د مذهبي ډلــو ياني د جماعت اسلامي د البدر او الشمس ډيـــتـهـ سکواد ” د قاتيلينو ډلګۍ ” په وړاندي په ميړانه او سرښندني وجنګيدل ، د ازادۍ په جګړه کي هندي پوځي قواوي هم د مکتي بهاني ازادي غوښتونکو کومک ته داخل سول ، د پاکستاني پوځيانو قومانده د جنرال ټيکاخان ، جنرال عبدالحميدخان ، جنرال ګل حسن خان او په ډاکه کي د شرقي زون قوماندان جنرال عبدالله خان نيازي په لاس کي وه ، جګړه په شدت روانه او زيات انساني تلفات ئي لرل له هغي جملي د پاکستاني پوځيانو 9 زره مــړه او 4350 نفر زخمي ، د هندي ځواکونو تلفات ، 3843 سرتيري مړه او 9851 ئي زخمي رپوټونه نشر سوي دي ،
د چاپي رسنيو د رپوټونو له مخي د بنگال د ازادي غوښتونکو تلفات په لک هاوو ياد شوي ، په 2017ع کال د بنگله ديش د حکومت د اطلاعاتو وزير ، حسن الحق اينو وويل چي ( پاکستاني پوځيانو په بنگله ديش کي جينوسايد يا قتل عام کړي او له دي امله پاکستان له بنگله ديش څخه رسمآ عفو وغواړي ، پاکستاني پوځيان په بنگله ديش کي د ښځو سره په جنسي تجاوز او بي حرمتي هم متهم دي ،
پاکستاني بريگيډير R.A صديقي چي پخپله هم په جګړه کي وو په خپل کتاب ” ايسټ پاکستان دي اينډگيم ”کي ليکلي ( پاکستاني جنرالانو د بنگالي ښځو بي حرمتي د پوځيانو لخوا دفاع کوله او ويل به ئي چي تاسي د پوځ له يوه ځوان چي په شرقي پاکستان کي په جګړه بوخت ده ، د جنسي عمل لپاره جـــهـــلم ته لاړ سي … ) ،
د بنگله ديش د ازادۍ په جګړه کي د وخت زبرځواکونه ( امريکا او شوروي اتحاد ) هم بي برخي نه وو او جګړه ئي د سمندري ځواکونو په وسيله څـــارلــه ، هغه مهال چي جګړه د بنگالي او هندي ځواکونو په ګټه پرمخ روانه وه ، د امريکا جمهور رئيس ريچارنيکسن د کيسنجر په مشوره په بحرهند کي ميښت د سمندري ځواکونو، لوئي 7 لمبرطياره وړونکي کشتۍ ته چي انټرپرايز نوميده امر کړي وو چي د بنگال د خليج په لور په دي بهانه چي د جګړي له ساحي څخه امريکائي وګړي انتقالوي ، حرکت وکړي مگر د شوروي اتحاد بحري ځواکونو ئي مخه ونيوله ، د يادولو وړ ده ، په نوموړي کشتۍ کي د اتومي وسلو انتقال کوونکي طياري موجودي وي ،
جګړه دبنگالي او هندي ځواکونو لخواپه ډير مهارت او موفقيت پرمخ روانه وه ، پاکستاني ځواکونو د متارکي غوښتنه کوله ولي هندي قواوو د بي له قيد او شرط څخه د تسليمي غوښتونکي ول ، اگر که د هند پوځي ځواکونو ، پاکستاني قواوو ته د ديسمبر د مياشتي 4 نيټه ټاکلي وه ، ولي په پاي کي د ديسمبر د مياشتي په 16 نيټه د پاکستان له 93000 زيات پوځونه د اميرعبدالله خان نيازي په مشرۍ د هندي قواوو قوماندان جگجيت سنگهـ اروړا او د بنگال د ازادي غوښتونکو مبارزينو ته تسليم اود انګريزي امپريل استعمار د ” شرقي پاکستان ” فصل په همدي نيټه ختم او د بنگاليانو د سرښندنو او اتلوليو په نتيجه کي په جنوبي اسيا کي د بــنـــگــلـه ديـــش نوي هيواد هــســت شو ،
هغه تاريخي انځورونه چي په پورتنيو حوادثو کي دخيل ول دلته ورسره ضميمه کيږي .

Bilden kan innehålla: 4 personer, personer som ler, personer som sitter
eye-crossed-out
Bilden kan innehålla: en eller flera personer och utomhus
Bilden kan innehålla: hav, himmel, utomhus och vatten
Bilden kan innehålla: 3 personer
Bilden kan innehålla: en eller flera personer och närbild

ايران ، پاکستان له افغانستان سره داوبو پر سر خبری کوي؟

درانه هيواد وال، سياسيت بازان ، مدني فعالان د جهاد پر نوم مشران دولتي کاڼه چار واکي   خبرشوي کنه ؟m agha (2)

پوره ۴۰ کاله زموږ گاونډېوهېواد (ايران، پاکستان ) زموږ ولس، زمو ږ خاوره ونی بوټي، معدنونه وسلی او په کل کي هر څه چور کړل ۴۰ کلونه مستقيمه لاسوهنه وکړه د تروريسټانو ځالی پټ ځايونه سنمبال کړل زموږ اوبه چي يوه طبعي سرمايه ده رايگان خپلو هېوادونو کي په مصرف ورسولی د هلمند درود د ۱۳۵۱ ل کال تړون يې پر زور او زياتي سره دوخت پر چارواکو لاس ليک کړ ددی تړون پر سر د ولس زياترو سياسي گوندونو د مخالفت جنډې ورپولی ولی بيا هم  د هغه وخت افغان چارواکو د کمزوري سياست له امله ايران رايگان د هلمند له اوبو څخه تر نن استفاده وکړه ددی تړون هغه تغهدونه چی ايراني چارواکو کړي وه يو هم سرته ونه ريسدلو اوس د ايران د حکومت د بهرنيو چارو وزير محمد ظريف جواد په ډاگه اعلان وکړ  چی ايراني لوری دافغانستان له دولت سره داوبو پر سر خبری کوي او افغان لوري ته دا حق نشته چی پر خپلو دريابونو او سيندونو بريښناکوټونه اباد کړي يا نهرونه او ويالی وباسي؟همدارنگه پاکستان چی تر او يا کلونو زيات عمر نه لري دافغان خاوره يي د خپل بادار د تحفی په توگه ورته ور کړی اوس داوبو دعوا هم لري؟

زه د يوه متغهد ازاد افغان په حيث وايم که دافغانستان اوسيدونکي، سياسيون، چارواکي، د خپلو گاونډيانو ته د خپل هيواد د ارضي تماميت او خپلو حقونو ځواب نه وايي او کاڼه ناست وي دا د شرم او خجالت وړ خبره ده. که يو شمېر چارواکي دهمدغو هيوادو نو داستخباراتو سره تړاو نه لري نو د خپل ملي هويت خپلو منابعو، خپلی خاوری ساتنه او پوښتنه بايد وکړي.هغه متل مو هېر نه شي چی واي خلک پورغواړي گاونډي نور غواړي،پر ډيورنډ اغزن تار وزغلول شو چپ ناست، د خيبر پښتون خوا ولس ته ويزه اړينه شوه چپ ناست، اوبه په زور بايي چپ ناست، ځنگل او معدن چور او قاچاق شولو چوپ ناست ،په کورنيو چارو کې لاسه وهنه او لاسوندونه شته چوپ ناست،ليکن دلته بيا کور د ننه جگړه پر دی چی زما برخه کمه شوه د هغه بل زياته، دافغان له نوم نه منکر د ملي هويت نه منکرد يوالي له پروسی سره ستونزه په مقامونو جگړه په غلاوو کولو کې ماهر د وطن ورانولو اود خلکو زورونو او وژلو کې اتل د قوم پرستی، مليت پرستی ژبپرستی، پردي پالنه کې مخکښ دا څنگه افغانيت شو دا څنگه سياست شو، دا څنگه مشرتوب په خپل گريوان کې سرکښته او فکر زکر پکار دی او بس.

م اقا کوچی

20180829

 

د هېواد د خپلواکې 99کليزه

m agha (2)د هېواد د خپلواکې  99کليزه

زموږ وېاړلی هېواد افغانستان پوره 99 ل کلونه وړاندې د نړې د لوی ځبر ځواک ښکېلاکگر انگريزي حکومت پر وړاندې ستری سرښندنې وکړې د خپل هېواد خپلواکي تر لاسه کړه.

مکار او ذبون دښمن زموږ له ولسونو څخه د غچ  اخستلو په اړوند له همغه وخته تر نن پوری ارام ندی ناست تل يي کوښښ کړې چی په ډول ډول چلوټېو ددی اتل ولس پر وړاندی پر پټو او ښکاره توطېو لاسوهنو کې پوره ونډه ولري ، پوره ۴۰ کلونه ددی هېواد دخلکو د وينو د تويدو سيلابونه جاري ساتلي ښکيلاکگر و تل په گران هېواد افغانستان کي د سياسي نهضتونو، جنبشونو سياسي وتلو څېرو پر وړاندي د مختلفو نوو پروژو اساسي پلانونه عملي کړي او کوي.

د  ملي اتل شاه امان الله خان ازادي خوښونکي جوړښت ددی مکارو ښکېلاکگرو لخوا دخپلو جا سوسانو او تالي څټو لخوا و ځپل شو، د هيواد ټول ترقي غوښتونکو  سياسي گوندونو او ولسونو د ښېرازی موخه يې  ډپ ساتلی  ددوی د لاس وهنو په پاېله کې دافغان ملت د جوړونې پر ځای ميليت پالنه،ژبپالنه، قوم پالنه اونور دافغانانو تر مينځ زور اخستی دی،هغه باتور ملت چی د خپل ښکېلاکگر دشمن پر وړاندې تل تر يوه بيرغ لاندی د هيواد دښمانان له خپل هيواد څخه په تشو لاسونو شړلي په گونډو کړي خو په تاسف چی اوس يو شمېر د پردي پاللو او مليت پاللو ته لمن وهي خو افغان مېٍړنۍ ولس په خپل هيواد مين او ټينگ هوډ لري چی ددی هيواد رنگارنگ دشمنان به خپل شومو موخو ته ونه رسي بلکې دا هيواد او ولسونه به د ورنو په شان خپل هېواد افغانستان  يو موټی وساتي .

زه د يوه سياسي شنونکي په توگه وايم چی ددی خاوری اصيل بچيان ولسي پر گنې هيچا هيڅ زبر ځواک ته ايجازه نه ورکوي چی دا هېواد ټوی ټوټی کړي يا د ډيورنډ توره کرښه ددی ملت ولسونه سره جلا کاندي نن وي که سبا دا ولسونه او سياسي ملي مبارزين به په يوه اوچت اواز دا ناره پورته کړي چی لر وبر افغان يو دی لکه چی د همدې کال په اوږدو کې د پښتنو له خوا د پاکستاني پوځيانو او دولتي ستمگرو پر وړاندی د کويټی نه تر کراچی لاهور، کوهاټ پښاور، اسلام اباد، باجوړ ،صوات په ميلونونه پښتنو په يوه سوليزلاريونونو خپل د حق اواز پورته کړ اود هيواد نه بهر هم داواز په کلک عظم اواراده بدرگه شو. ديوه واحد ملت جلا والی ممکن نه دی . سره له دی چی د افغانستان په ورانولو اود ولسونو په وژلو کې هيچا صرفه نه ده کړی په تيرو ۴۰ کلونو کې په ميلونونو هيواد وال ووژل ، کډوالی ته اړ شول هر څه چور تالا والا شول، خو ولسونو مکار دشمن ته تسليم نه شول دازادی جنډه يې اوچت ساتلی اودا جنډه به د برېاليتوب  تر سرحده حده پوری رپانده ساتي .

 د ملت هوډ دا دی چی په گران هېواد کې د تل پاته سولی سپينه کوتره ډېرژر په خپل مرورين اسمان کي په الوتنو او نوو زيرو سره پروازونه وکړي .

په همدې ور ځ  ۲۸ د زمري چی د هېواد مېړنو ولسونو خپلواکي لاسته راوړی په ۱۳۹۷ ل کال د هېواد په گوټ گوټ کې د ولسي جر گې د وړ او منلو شو افغانانو له خوا د ولسي جر گې اود ولسواليو شورا گانو ته خپل استازي په رڼو شفافو رايو سره وټاکي  د ټول ولس هيله همداده او وه چی نور پارلمان ته داسی کسان لار پيدا نه کړي چی قاتلين،  غا صبين، مفسدين، اختېطافگران ، د ملي يوالي ضد کړنو کې لاس لري پارلمان ته وټاکل شي .

د سياسي ملي گوندونو ولس او په خاصه توگه ځوانان بايد داسی نوماندانو ته خپله رايه واچوي چی هغوی په پوره صداقت ملي هوډ ، ژمنتېا سره د خدمت ملاتړلي وي ولسونه اوس  پر دی پوره پوه شوي چی يو شمېر مالوملحاله څېرو چی په ماضي کې د ولسونو په هر ډول ناوړه عمالو کې پوره ونډه درلوده د خپلو ځانونو پر ځای خپل نور څوک نوماندان کړي خو ولسونه هم دتير په پرتله اوس پوره اگاهي لري او هغه چاته به رايه ور کوي چی لياقت وړتېا او ژمنتېا يې لري

محمد اقا کوچی

دسولی کاروان :

د

دسياست کونکو، سياسي گوندونو د توجو وړ ټول افغان ولس پوره پوره خبردي چی د هلمند اتلانو ۷۰۰ کليومتره منزل د روژی په مبارکه مياشت کې په پښو تر پلازمېني کابله سرته  ورساوه :

m agha (2)پوښتنه ؟ دا ولسونو د کومې موخې له پاره دا لوی منزل پلان کړ ؟

ددی اتلانو سره په لار کې پراته ولسونو ددی ستر هدف د پېلی کولو ملاتړ وکړ؟

بی له شکه دا هدف پوره انساني، ملي وطني دی  نو په لار کې پرتو خلکو ددوی هرکلی وکړ حتی د غزني ولايت نجونو په ترانو ددوی د کاروان بدرگه سرته ورسوله.رنو دوستانو داسی بېلگې په نړې کې هم سرته رسيدلي د چين په ولسي جمهوريت کې چی ديکتاتور رژيم په واکې وو هم دا ډول لاريون شوی چی په انقلاب بدل شو ،په اروپايي هېوادو کې دا ډول بېلگې شته چی مثبتی پاېلی در لودی .

 زموږ په گران هېواد کې چی   د شاهي  رژيم واکمني وه د شبرغان د گازو ،نفتو  تفاحوساتو کار گرانو ، د ننگر هار د ناوی پراختېا کارگرانو تر کابله د روا او صنفي غوښتنو له پاره لاريون وکړ خو په تاسف چی دوخت رژيم د لاريون مشران وځپل زنداني کړل.

 دا دسولی کاروان موخه د ټول ولس او سياسي ملي مترقي گوندونو ملاتړ ته اړتېا لري دا ځکه چی ۴۰ کاله اوږدې جگړی نور ولسونه دی ته اړ باسلي چی د جنگ په ټولو اړ خونو غږ کړې چی جگړه ودروي سوله غوره کړي د پرديو لاس وهنه بنده شي بين الافغاني خبری پېل او جنگ ته د پای ټکې کېښودل شي. اوس چی دسولی کاروان تر کابله رارسيدلی ټول ولسونه، سياسي گوندونه بايد له خوبه را ويښ اوددوی ملاتړ وکړي .

 درنو دوستانو د قلم او خبرو شننونکو څخه  په درنښت هېله کوم چی که غواړی سوله راشي ټول ولس ارام شي وطن ښېرازی خواته گامونه واخلي همدا گز او همدا ميدان .

 محمد اقا کوچی

دفاټاپه هکله په زړه پوری لیکنه او ژور تحلیل

Abdul Ghafor Lewal 27.5.2018
هوښیار اوسئ، چې په دغه وخت کې له پښتونخوا سره د قبایلي سیمو ( فاټا) بېړنی ورګډون تصادفي او یا هم د زړه سوي کار نه دی. د دې پرېکړې ترشا ځانګړې اجنداوې شته، چې وروسته ورته اشاره کیږي، خو تر دې وړاندې باید ټینګار وکړم، چې د قبایلي اېجنسیو د اوسېدونکیو روان حقوقي – سیاسي وضعیت د زغملو وړ نه دی. زاړه او وراسته قوانین، وروسته پاتې وضعیت او د انساني ژوند تر ټولو بد شرایط یې باید او خامخا بدل شي.
خو پر دغه حساس و تاریخي مهال، په داسې بېړه، دا بدلون څه نورې کیسې له ځانه سره لري:

۱– ترهرڅه وړاندې د پښتون ژغورنې د پیاوړي او تاریخي خوځښت وېشل او ترمنځ یې اختلافات جوړول.

۲ـ د سیمې د استخباراتو او نړیوال ښکېلاک له لوري د افغانانو له روانې ټولوژنې (Genocide) څخه پام په بله اړول،

۳ـ د پښتنو ملتپالو ګوندونو ترمنځ د شخړو او اختلافاتو لویول او ان ټکرونو ته لاره هوارول،

۴ـ د افغان ملي بنسټونو په وړاندې د ولس راپارول،

۵ ـ د خپلواکو قبایلي سیمو پوځي کول او تر بشپړو نظامي شرایطو لاندې هلته د نړیوالو ترهګرو ډلو ځای پرځای کول.
دې ته ورته ګڼ نور اهداف هم شته، چې پریوه غشي د څو مرغیو ښکار ته لارهواروي او د انګریزي ښکېلاک ( بېل یې کړه، اېل یې کړه) سیاست یوځل بیا تداعي کوي.

سپارښتنې :

۱– پر دې مسئله د نظر اختلافات او د سیاسي لیدلوري توپیر، یوازې په سیاسي خبرو اترو او منطق وڅېړئ، وشنئ او د نظر توپیر دوښمنۍ ته مه باسئ.

۲– د پښتون ژغورنې پیاوړی ولسي لښکر له منځ څخه پاشل کېدو ته مه پریږدئ او له دې استخباراتي چل ول څخه یې بېل وساتئ، ویې ژغورئ !

۳ـ تاریخي څېرې او د پښتون ملتپال بهیر مشران مه کنځئ، په دې کې هغوی هېڅ ملامت نه دي؛ پاچاخان، خان شهید او نور شخصیتونه وو، واکمن اوس د تاریخ ځلنده څېرې دي، د دوی سپکاوی هېڅ ستونزه نه شي هوارولای .

۴ـ د پښتنو مسئله تر دې اداري بدلونونو ډېره لویه ده، چې تر دې پراخ ملي شعور او سترې تاریخي پرېکړې یې حل لارې دي. پښتانه باید خپلې تاریخي جغرافیې ته ځان ورسوي او هغه له بنسټه د لوی افغانستان پیوستون دی.

۵– د پښتنو لپاره لومړیتوب باید د روان قتل عام په وړاندې په یوه غږ پاڅون وي، موږ باید ژوندي پاتې شو. خپلواکي او واکمني ژوندیو ولسونو ته بویه، نه مړوته.

لنډه یې دا، چې که دا ځل د پښتون په وړاندې د ( بېل یې کړه، اېل یې کړه !) دسیسه ناکامه شوه، نو بیا یې هیڅکله او هیڅوک په سیمه او نړۍ کې د یوه ستر قومي زبرځواک جوړېدو څخه نه شي راګرځولای.

د نوی لمریزکال پیل د تغیر او خوځښت پیل

m agha (2)محمدآقا شیرزاد

په لويدځ کې نوی کال په ساړه او کړنگيدلي ژمی کې را ځي خو خلک ورته د لمانځغونډو تابيا نيسي په خورا شانداره مراسمو يې لمانځي وني چی داوخت پاڼۍ نه لري په سرو او شنو برښنايي څراغو يې ښکلي کوي د خوښی ټول مراسم سرته رسوي، ټولی کلتوري چاری مخته وړي خاص خوراکي توکي د خوراک له پاره امده کوي. راځم د خپل تاريخي هېواد گران افغانستان خلک ولسونه دا ورځ په خاصو عنعنوي مېلو کلتوري نڅاوو د اوه رنگه ميوو ، او خاصو خوراکي توکو سره لمانځي ددی ورځې لمانځل ديو شمېر ديني چارواکو له خوا حرامه بلل کيږي اود ورځ د زردشتي مذهب د کلتور برخه گڼي خو زه دا ورځ  دبدلون او تغير دورځې په نوم يادوم دا په دی ما نا چی د وري لومړی ورځ اوشپه سره برابره وي له همدی نېټئ وروسته ورځ لويږې شپه کميږي خلک د بزگر د ورځې په وياړ په کار پيل کوي کښت کرنه پېليږي د طبعت ټول ژوندي شيان په حرکت او خوځښت پېل کوي دافغان خاوری ټولی دښتی د غاټول ،صپرغو، گوگړو، نرگسو، گل گلاب غنم رنگ او نورو  گلابي رنگ اخلي او ټوله فضا د گلانو په ښکلي بوی پوښل کيږي دوزلوبو، نيزه بازيو د مختلفو حيواناتو ندارتون او پهلواني او نوری کلتوري برخې نداری ته وړاندی کيږي. نجونۍ په خپل وربلوکې گلان ټومبي نوي کالي اغوندي سمنک او انوری اوه رنگه ميوی د ميلو له پاره له ځانو سره وړي ياني دا هر څه دنوي کال د پېل له برکته پېليږي. ددی ټولو خوښيو تر څنگ افغان ولس د ۴۰ کلونو را ديخوا د جنگ جگړو د ترهگريزو او پرديو د ير غلونو سره لاس گريوان دي د هيواد زياتره کلتوري ميراثونه ويجاړ شوي د خوښي ځای ناستی غم وير او وژنې نيولی په هره ورځ او هر کال کې په زرگونو عام ولسونه وژل کيږي يا جبري کډوالی ته اړ باسل شوي، زيات خلک په نوي کال کې د خوشحالی پر ځای د خپلو شهيدانو ددرناوي له پاره د هغوی مزار ته درومي هلته ژړا وير او غم تازه کوي ،ټولې نړې خلک نوی کال په خوښې لمانځې ليکن موږ او زموږ هيواد وال د پرديو پالواود بهرنيو د لاس وهنې او يرغلو له امله د غم پر ټغر ناست اود خپلو شهيدانو وير تازه کوو دسولی څرک نه ليدل کيږي گاونډ کې مو پراته حکومتونه تل زموږ د خلکو د وژنۍ او زموږ د هيواد دطبعي شتمنيو د لوټ او تالان پلانونه جوړوي.ولی دوی دا بايد له ياده ونه باسي چی ډېر ژر به د خپلو شومو مخو دسرته رسولو ځواب تر لاسه کړي.همدا اوس په نام نهاده دبل په لاس جوړ شوي پاکستان کې د پښتنو د خود اراديت انقلاب دولسونو په مټ پېل شوی تور پنجاب اودده گوډاگې رژيم به په گونډو کړي پښتون ملت به د خپلو روا ازاديو له پاره په سوليزه توگه انقلاب کوي او که اړتيا پيدا شوه دوی په تشو لاسو د خلکو په زور دا پوشالي واکمنان ړنگولای شي همداوس دازادی او يوالي ترانۍ د ولس له خوا بدرگه کيږي وايي لرو برافغان انقلاب انقلاب زنده باد.روسانو خو د خپلۍ امپراتوری نه لاس په سر شول، ايران اونور هيوادونه چی دافغان خاوری پر وړاندی کوم ناروا کار ونه کوي نن دی که سبا د خپلو ولسونو له امله به داور په لمبو کې وسوزي.

د م م دتير ز کال درپوټ له مخۍ 10زره زيات  ولسي وگړي وژل يا ټپيان شوي يونما په ۲۰۱۶زکال د ولسي وگړو تلفات ياټپي کيدل۹فيصده کم ښودلي دا تلفات د حکومت مخاليفينو ۶۵ فيصده طالبانو ۱۰ فيصده داعشيانو او ۱۳ فيصده نا مالومو وسلوالو ډلو ټپلو له خوا سرته رسيدلي  ،..همدا۱۳۹۶ ل کال په کابل  کې د سولی د پروسې نړېواله غونډه دافغان دولت ملاتړ وکړ اودا وپتېله چی دافغان ټولو مخالفو ډلو ټپلو سره مرسته اود اوسيدو او د پټيدو ځايونه په گاونډيو هېوادو کې شتون لري د ترهگرو مشران هم هلته ارام ژوند کوي که کوم يويي د بهرنيو د حملو په پاېلو کې وژل شوي ټول په پاکستان کې وو.د پاکستان ښکرور درواغ نن ټولۍ نړې ته ما لوم  شوي ديد پاکستاني حکومت مشر نواز  درشوت اخستلو بربنډې دوسی له مخي له دندي گوښه شو ،همدا تيره اونۍ د پاکستان د بهرنيو چارو وزير اصف په مرداريو پر مخ ووشتل شو، نواز شريف د خلکو لخوا د بوټانو پر ويشتلو بدرگه شو، عمران خان بيا د خپلو اخلاقي کمزوريو سره په بوټ وويشتل شو  دا چی پاکستان او چارواکي  په هيڅ نوعه درواغو ، چلوټيو ، توطيو دسيسو اود پرديو په غلامې کې پوره مهارت لري بياهم ولسونو ددوی درسوايي او ورکيدو تکل کړې دافغان ولس د شهيدانو، کونډو ماشومانو بوډاگانو دوژل کيدو غچ اخستل حتمي شوي نوداوخت ډير نژدی شوی چی زموږ د هېواد هر ډول دشمنان به دخلکو په مټ او بازو د نابودې دوزخي کندې ته ټيل وهل شي سيمه به له توطيه کونکو او پردی پالو پاکه شي دسولۍ سپينه کوتره به ژر زموږ د ولس پر پاکه او سپيڅېلی خاوره والوزي.

محمد اقا شيرزاد

پیام دارالانشای حزب متحد ملی ترقی مردم افغانستان بمناسبت نهم حوت روز نیروهای امنیتی ودفاعی کشور

یییص                                              شهرکابل

نهم حوت ۱۳۹۶

نیروهای قهرمان امنیتی ودفاعی کشور!

دارالانشای حزب متحد ملی ترقی مردم افغانستان به نماینده گی ازهزاران عضو حزب خودی روز نهم حوت (روز دفاع از کارنامه ها ورشادت های نیروهای قهرمان دفاعی وامنیتی کشور ) را از صمیم قلب به همه منسوبین ورهبران نیروهای دفاعی وامنیتی کشور اعم از اردوی ملی ،پولیس ملی و امنیت ملی کشور این مدافعین راستین وصادق وطن که شب وروز در دور ترین نقاط کشور فعالیت های دهشت افگنانه وجنگ طلبانه دشمنان این مرزوبوم را بانثار جان های شرین خود خنثی کرده ومردانه از استقلال ،حاکمیت ملی وتمامیت ارضی کشور دفاع نموده،تقدیم می نماید.

نیروهای جان به کف  امنیتی ودفاعی وطن ، بادست پاک وقلب گرم مصدر خدمت به مردم زجر کشیده کشور شده، جلو فعالیت های خراب کارانه نیروهای اهریمنی وارتجاع سیاه را گرفته، شب وروز پوزشان را بخاک مالیده نابود ساخته واز سرزمین خود دفاع می کنند . حزب ما معتقد است که  نیروهای مسلح کشور ضامن تامین امنیت، صلح سراسری وآرامش درکشور است ، ازاینرو از رشادت ، پایمردی ، مبارزه وجانبازی های قهرمانانه آنها قدردانی به عمل آورده  خاطرنشان میسازد که به خانواده  های شهدا حرمت گذاشته و امتیازات خاص برایش  درنظر گرفته شود .

دولت جمهوری اسلامی افغانستان  وظیفه دارد تا این نیروهای ملی ومردمی را باتخنیک پیشرفته، سلاح مدرن زمینی ، هوایی وراکتی تجهیز نموده، درجهت ارتقای مورال رزمی، تخصص ،تعلیم وتربیه نظامی ،تحصیلات عالی وتقویه روحیه وطن پرستی شان پیش از پیش تلاش  نماید.

به اعاشه ، اباطه ،معیشت، تداوی ،رخصتی ها ،امتیازات مادی ومعنوی  آنها توجه جدی نموده ، به صحت وتحصیلات اولادها شان هم چنان توجه صورت گرفته  به تادیه  به موقع امتیازات مادی شان اقدام  گردد.

لازم است تا سرقوماندانی اعلی قوای مسلح کشور به کمک سازمان ناتو خاصتأ ایالات متحده امریکا جهت تجهیز نیروهای هوائی با طیارت جنگی، رادار، قوای راکتی، وغیره توجه  به عمل آورد.

یکبار دیگر تبریکات صمیمانه خود را به همه جنرالان ،افسران ، خورد ضابطان وسربازان نیروهای امنیتی ودفاعی کشور تقدیم نموده آرزوداریم ، تا از هرمیدان جنگ به کمترین تلفات سرخرو، سربلند وکامیاب بیرون شوند.

 

بادرود ها

پوهاند دوکتورمحمدداود راوش

رئیس حزب متحد ملی ترقی مردم افغانستان