په دوحه کې د سولې د بین الافغاني کانفرانس پریکړه لیک

ياهووو!

بسم الله الرحمن الرحیم

موږ د روان ۱۳۹۸ کال د چنګاښ په ۱۶ ــ ۱۷ چي د ۲۰۱۹ کال دجولای د میاشتي له ۷ ـ ۸ نیټي سره سمون خوري په دوحه کي دسولي لپاره د بین الافغانی کانفرانس ګډون کوونکي په افغانستان کي دسولي لپاره د جرمني د فدرالي جمهوریت او د قطر هیواد هڅو ته د ارزښت په سترګو ګورو او بین الافغاني ناستو د کوربتوب او سهولت برابرولو له کبله یې مننه کوو.

موږ د کنفرانس ګډون کوونکي همدارنګه د ملګرو ملتونو له سازمان، د سیمې له هیوادونو او په خاص ډول له امریکا سره دمذاکراتو او بین الافغاني ناستو لپاره دسهولت برابرونکو هیوادو څخه مننه کوو چې د افغانستان د مسئلې دحل لپاره یې لازم امکانات برابر کړي دي او هیله لرو چې ټول اړخونه به په راتلونکې کې همدغه همکاري پداسې ډول انجام کړي چې زموږ د هیواد او ولس په خیر او یوې واقعې سولې ته د رسیدو سبب شي.

دا چې له اوږده بحران وروسته په افغانستان کې د تلپاتې او سراسري سولې د راتګ لپاره وضعیت آماده شوی، نو دې هدف ته د رسیدو لپاره موږ دوحې د بین الافغاني کانفرانس ګډونوال په لاندې مواردو کې توافق ته ورسیدو.

موږ د کنفرانس د ګ‌‌‌‌‌‌ډون کونکو له دیده د خبرو اوتفاهم
له لارې کولای شو چې د هیواد د نن او راتلونکي په اړه مشترک درک ته ورسیږو او هغه موانع چې پدې لاره کې شتون لري لیرې کړو. لدی کبله موږ ټول دخبرو د تداوم پر ضرورت ټینګار کوو.

لومړی: د بین الافغاني کنفرانس ټول ګ‌‌‌‌‌‌ډون کونکي بشپړ اتفاق لري چې په هیواد کې تلپاتې سراسري او باعزته سوله چې د افغانستان د ټولو وګړو غوښتنه ده، د صادقانه همه شمولو بین الافغاني مذاکراتو په پایله کې شونې ده.

دوهم: افغانستان یو متحد، اسلامي هیواد او د ټولو میشتو وروڼو قومونو مشترک کور دی. د اسلامي نظام حاکمیت، اجتماعي او سیاسي عدالت، دوګړو اساسي حقوق، ملي وحدت، خپلواکي او ارضي تمامیت هغه ارزښتونه دي چې ټول افغانان ورته تعهد لري.

دریم: افغان اولس چې په تېر تاریخ او په تیره بیا تیرو څلویښتو کلونو کې یې له خپل دین، هیواد، فرهنګ او خپلواکۍ څخه د دفاع لپاره ډیرې قربانۍ ورکړې دي، ټول نړیوال، سیمه ایز او کورني جهتونه دي زموږ د ملت لوړو ارزښتونو ته په احترام قائل شي. د دې لپاره چې په راتلونکې کې افغانستان بیا د جګړو او بحران شاهد ونه اوسي، بین الافغاني تفاهم او د هیواد د بیلابیلو اقشارو تر منځ پوهاوی یو مبرم ضرورت دی. نړیوال، سیمه ییز او ټول داخلي اړخونه د دې بهیر ملاتړ ته رابولو او تقویه یې د ټولو په خیر ګڼو.

څلورم: دا چې د جګړې په اوږدیدلو سره هره ورځ زموږ ولس متضرر کیږي نو سولې او د بین الافغاني مؤثرو مذاکراتو ته د زمینه سازۍ لپاره لاندې اقدامات ضروري بولو:
الف ــ د جګړې ښکیل اړخونه دې د ګواښونو، انتقامي تهدیدونو او جګړه ییزو ادبیاتو په ځای په خپلو رسمي بیانونو کې له نرمې ژبې کار واخلي.
ب ــ دسولي دناستي ټول ګډونکونکي له امریکاسره په قطر کي د روانو مذاکراتو ملاتړ کوي او په افغانستان کي د روان تحمیلي جنګ په پای ته رسولو کي یې موثر او مثبت قدم بولي.

پنځم: د دې لپاره چې زموږ ولس د جګړې له زیانونو خوندي او د جګړې ناخوالې تر ټولو ټیټې کچې ته راښکته اود سولي لپاره داعتماد بهتره فضاءجوړه شي د جګړې ښکیل اړخونه دې لاندې اجراآت ترسره کړي.
الف ــ د سپین ږیرو، معیوبو او ناروغو بندیانو بې قید او شرطه خوشي کول.
ب ــ دهیواد په ټولو سیمو کې د عام المنفعه بنسټونو لکه، د دیني او مذهبي مرکزونو، روغتونونو، بازارونو، د اوبو بندونه او کارځایونو د امنیت تضمین.
ج ــ په ځانګړې توکه د تعلیمي بنسټونو لکه ښوونځیو، مدرسو،پوهنتونونو او نورو تعلیمي ادارو حریم ته درناوی.
د ــ د ملکي خلکو د عزت، ژوند، مال او کورونو ساتنې ته ژمنتیا، او ملکي تلفات د صفر کچې ته راښکته کول.

شپږم: د اسلامي اصولو سره سم د تعلیم، کار، سیاسي، اقتصادي او ټولنیزو فعالیتونو په برخه کې د ښځو د حقوقو ‌‌‌‌‌‌ډا‌‌‌‌‌‌ډ او همدارنګه دمذهبي اقیلتونو. ‌‌‌‌‌‌ډا‌‌‌‌‌‌ډ

اوم: د دوحې دکانفرانس ګډون کوونکی توافق لري چې د سولې تګ لاره به په لاندینیو مواردو څرخي:
الف – په افغانستان کې پر اسلامي نظام توافق.
ب – د سراسری سولی دپیل په شرایطو او عملي کیدو.
ج – د سولې تړون د موادو پر پلي کیدو او څارنې.
د – د بنیادي بنسټونو، دفاعی او نورو ملی نهادونوچي دټولو افغانانو ملکیت دی، دسولی له توافق څخه ورسته په اړیني اصلاح خوندیتوب او غښتلتیا.
ه – د افغان کډوالو او د جنګ لکبله د داخلي بیځایه شویو کورنیو خپلو سیمو ته پر بیرته ستنیدلو.
و – د مرستندویه ھیوادونو سره د سولې د تړون وروسته د مرستو د نوې ھمکارۍ او اړیکو پر شرایطو.
ز – د افغانستان په اړه نړیوال کنفرانس کې د نړیوالو ضمانتونو سره د افغانستان د سولې پر توافقاتو تائید.
ح – په نړیوال کنفرانس کې د سیمې، ګاونډیو او نورو ھیوادونو له لورې په افغانستان کې د نه لاسوھنې ژمنې او توافق باندي ټینګار کوي.

اتم ــ موږ دسولي په اړه دټولو هڅو او لدې جملې د مسکو د تیر بین‌الافغاني کنفرانس پریکړه لیک چي د روان کال د فبرورۍ په ۵مه او ۶مه نېټه جوړ شوی و تائیدوو او ټول ګډونوال په یوه خوله، له اسلامی کانفرانس، د ملګرو ملتو له سازمان، امنیت شوری، اروپایې ټولني او ټولو ګاونډیو هیوادو څخه غوښتنه کوو چي د سولې په اړه د دوحې د بین الافغاني کانفرانس پریکړي تائید او ملاتړ یې وکړي.

ومن الله توفیق

 

P,T,M د پښتنو د حق اخستلو غورځنگ څه وخت کله اود کومو مخو له پاره

m agha (2)؟

درنو دوستانو د ننې غونډی درنو برخوالو

پښتانه د نړېوالی شميرنې له مخی تر ۷۰ ميلونو زيات دي په خټه اريايي نژاده باغيرته ميله پال وطندوست په خپل هيواد مين او ننگيالي دي د تاريخ په اوږدو کې د هيچا غلامي بربريت ،زورواکي نده منلی همدا لامل دی چی د نړې زبر ځواکونو لکه انگريزان ، مغولو، روسانو، ايرانيانو اونورو  سره په تش لاس جنگيدلي اوخپله خپلواکي ساتلی دلته لازم بولم د يو څو بېلگو يادونه وکړم

 پير روښان په ۱۵۲۵ کال د سولي وزيرستان د کاڼې گورم اوسيدونکي وود مغولو پر وړاندې د مبارزی چيغه اوچته کړی وه اود مغولو له خوا په شهادت ورسيدلو.

ددرياخان افريدي قيام،د خوشحال خان با با قيام، له پيروښان وروسته د ۲۰ لمې پېړی نيمايي کې ملا پاونده مسيد د ټول وزيرستان د مبارزی سرلاری وو د انگريزانو خلاف د ازادی جنډه پورته کړه د امير عبدالرحمن سره ملا پونده د ډيورنډ د کرښې چی په ۱۸۹۳زکال لاسليک وله مخالفت وکړ اوله عبدالرحمن نه وغوښتل دا کار ونه کړي اود انگريزانو سره مغاهده لغوه کړي.ولسونه دا ډول توری کرښې نه مني. ۲۲ کاله وروسته د وزيرستان خلکو د ايپي فقير په نوم يو بل مبارز سرلاری وموند هغه د عدم تشدد د مبارزی سره مخالف وو ويلې د ظالم جابر نه په سوال حق نه تر لاسه کي کيږي بلکې د توری په تيغ به حق اخلو. دايپي فقير لښکرو تر بنو، کوهاټ او ټول وزيرستان کې خپل واک چلاوه  کله چی پاکستان جوړ شو بيا هم ايپي فقير په وزيرستان کې دازدی جنډې رپانده ساتلی د ميرويس نيکه قيام چی کامياب هم شولو،د لوی احمد شاه با با چی د لوی افغانستان ډبره کېښودله او ستره امپراتوري جوړه کړه،نن چی د ټول پښتنو پېغلو، بوډاگانو، ځوانانو پر سر د ،منظور پښتين خولی د حق اود عدالت سنبول گرځي اود عدالت او حق غوښتلو چيغه پورته کړی د اچېغه دولس اواز نه د نقيب مسيد اونه د ارمان لوڼې او نه د خړ کمره په دويمه بابړه اود لسگونو ازادی غوښتونکو په شهادت اونه ددی مبارزی دسرلارو په زنداني کولو چپ کيدای شي، د اچيغه نن لربر افغان ولسونو ټولې نړې ټولو ازاد غوښتونکو غور ځنگونوتاييد اود ملاتړ جنډې په ټوله نړې کې رپولي او هر ډول قربانی ته  ولا ړ دي ټول ته مالومه شوی چی دا غورځنگ په کم وخت کې د کويټی نه نيولی تر کراچی، باجوړ صوات، ټول وزيرستان، پښاور لاهور، اسلام ابات او ټول افغان ميشتو د نړی هر گوټ کې چی ژوند کوي ملاتړ او په ميلونونه انسانانو ددی روا حق پلوي کړی نن هم د سويډن هيواد د مالمو په تاريخي ښار کې د سويډن ميشتو افغانانو ، سويډنيانو لخوا دا لاريون رابلل شوی زه ددی غونډي له جوړونکو او گډونوالو مننه کوم چی نن د يو جابر ظالم رياست پر وړاندی د پشتنو قوم سره د خواخوږی پلوی کوي .

محمد اقا شيرزاد

 

روسيې او افغانستان اړيکې ثبات ته ضرورت لري!

  پرون د 2019 کال د مې 28 د روسيې د بهرنيو چارو وزارت له خوا د روسيې او افغانستان د دپلوماتيکو اړيکو 100 کاليزه د يوې غونډې په ترڅ کې ونماځل شوه. غونډې ته له افغانستان څخه د پخواني ولسمشر ښاغلي حامد کرزي په ذایقه برابر سياسي کسان او له قطر څخه د طالبانو لوړ پوړی پلاوی راغلی و. خو دروسيې له خوا د بهرنيو چارو وزير په شمول له درې- څلورو دپلوماتانو پرته نور څوک تر سترګو نه شول. له بده مرغه د غونډې په ټول جريان کې هيچا د روسيې او افغانستان د اړيکو تاريخ ته يوه جزوي کتنه هم ونه کړه او داهم ونه ويل شول چې ددغو اړيکو د ښه کولو لپاره څه کول په کار دي؟

په افغانستان کې د امريکې او ناټو په لاس د طالبانو له سقوط څخه وروسته له معاصرې روسيې سره د افغان سياستوالو د اړيکو دروازې د يوري کروپنوف په هڅو پرانیستل شوې . هغه وخت چې په روسيه کې د طالبانو په باب خبرې او له هغوی سره اړيکې د هر چا لپاره ممنوع  او له خطره ډک کار و، ښاغلي کروپنوف د روسيې د نفوس پېژندني، مهاجرتونو او سيمه اييزې پرمختيا انستيتوت د رئيس  پتوګه د لومړي ځل لپاره له طالبانو سره د خبرو اجندا وړاندې کړه. هغه د 2008 کال په اکتوبر کې د ښاغلي محمد بشر بشردوست په ملتيا افغانستان ته سفر وکړ. هلته يې د طالبانو د ځينو پلويانو په شمول د افغانستان له دولتي، سياسي، اکاډميکو مقاماتو او ځانګړو سياسي، ټولنيزو او فرهنګي شخصيتونو سره وکتل. د سفر په پای کې يې «په افغانستان کې د سولې او پخلاينې لار» تحليلي راپور د روسيې سياسي نخبه ګانو ته وړاندې کړ او د افغانستان د حالاتو په باب يې د روسيې د نوي دريځ وړانديز وکړ.  دغه تحليلي راپورپه پښتو او دري هم ژباړل شوی او خپور شوی دی.  د 2009 کال د مې په 14 يې په مسکو کې «د روسيې او افغانستان د اړيکو ګډه جرګه» (فوروم) جوړ کړ چې د روسيې او افغانستان د اړيکو په تاريخ کې بېساری و. هغه وخت د جرګې برخوالو د يو پريکړه ليک په ترڅ کې د روسيې او افغانستان واکمنو کړيو ته د دواړو هيوادونو او ولسونو د ښو اړيکو لپاره هر اړخيز ګټورعملي وړانديزونه تصويب کړل. خو لکه د يخ پر مخ ليکل اوبه او د هر چا له ياده ووتل.

 د روسيې او افغانستان د اړيکو تاريخ اوږد او له لوړو ژورو ډک دی، خو د ښې راتلونکې لپاره ثبات ته ضرورت لري .  ثبات يوازې په تشريفاتي ټکو نه شي تر سره کيدی، عملي ګامونو ته ضرورت لري او د عملي ګامونو لپاره د ښاغلي کروپنوف په شمول د روسي افغانستان پوهانو او افغان روسیه پيژندونکو تحليل او نظريات د قدر وړ دي.

داکتر شيرحسن حسن

 

ښـــتون ژغورني د غورځنګ قانوني مبارزه او د پوځـــي مقتدر استبلشمنټ لخوا ” غـــــدارنـــامه “

لومړي : د پښتون تحفظ موومنټ [ پ ټ ام ]

فعاليتونو ته لنډه کتنه :

پاکستاني پوځي استبلشمنټ او استخباراتو په کلونو کلونو او په تيره بيا په ۲۰۰۳ زيږديز کال په قبايلي سيمو ، سوات او وزيريستان کي د بهرني بادارانو او امريکا د خوښحالولو او رضايت لپاره ، د هغوي په گرين سيګنال ، د ضرب عضب ، راه راست ، ردالفساد ، راه نجات ، زلزله … په نومونو پوځي عمليات وکړل ، په دغو عملياتو کي د پاکستان هوائي ځواکونو هم ګډون درلود او په بي گناه خلکو به ئي بمونه غورځول ، بي پيلوټه ډرون طيارو به هم اهداف په نښه کول ، د پاکستان د پوځي ـ ملکي حاکم اشرافيت موخي په قبايلي پټاره کي خپل سوق الجيش تسلط ټينګول او د ډيورند د تحميلي کرښي په شاوخوا سيمو د کنټرول او لاندي کولو لپاره وو ، همدارنګه پوځي واکمنو هڅي کولي ترڅو د عملياتو او بمباريو په نتيجه کي د سيمي خلک د خپلو کورونو پريښولو ته مجبوره شي او د غيرسکنه کولو پاليسي عملي سي او بيا د پوځ پراکسي او ګـــووډ طالبان ځاي په ځاي شي ، څرګنده ده چي د پوځي او هوائي عملياتو په نتيجه کي بي ګناه خلکو تلفات وليدل ، په وزيريستان او نورو قبايلي سيمو کي د ظلمونو او مرګونو لړۍ پيل شوي ، داسي مرګونه چي د قتل شوو نارينه ، ښځينه او ماشومانو جسدونه به په ورځو ورځو پراته وو ، د ژوند او مرګ فرق ختم شو ، خلکو به په ډله ايزه توګه دعاګاني کولي چي يا خدايه قيامت راولي ، دغي ظالمانه وضعي په لکونو خلک خپلو کورونو پريښولو ته اړ ايستل ، ډير کورونه د بمونو غورځولو له امله وران شول ، په لکونو خلک افغانستان او يا په داخل د پاکستان کي ئي کډي وکړي ، له هغي جملي څخه د [ پ ټ ام ] د مشر منظور پښتين ، علي وزير او په لسګونو زره کورنۍ له وزيريستان څخه ديره اسمعيل خان او يا نورو سيمو ته ووتي ، کورونه ئي هم وران او هرڅه ئي له لاسه ورکړل ، په داسي کړکيچنو شرايطو کي په ۲۰۱۴ع کال کي د محسودو تحفظ موومنټ د منظور پښتين لخوا منځ ته راغي ، دوي به د پاکستان د پوځ او استخباراتو د عملياتو او ظالمانه پاليسيو په ضد مظاهري کولي ، منظوراحمد پښتين چي په ۲۵ اکتوبر ، ۱۹۹۲ع کال په جنوبي وزيريستان د عبدالودود محسود په کور کي پيدا او پلار ئي په کلي کي د ښوونکي وظيفه لرله ، هغه د ابتدائي تعليم وروسته د بنو په ارمي پبليک سکول کي ثانوي تعليم پاي ته ورساوه او په ديره اسمعيل خان ګــومل پوهنتون کي ئي د ويترينري په رشته کي ډاکتري ترلاسه کړه ،  نوموړي په ۲۰۱۰ع کي د قبايلي محصيلينو د اتحادئي مشر وو ، او په ۲۰۱۴ع کي د محسود تحفظ تحريک وروسته خصوصآ هغه وخت چي په کراچۍ کي د پوليسو د افسر راو انور په مشرۍ گستاپو پوليسو نقيب الله مسيد ( محسود ) او نور ملګري ئي په غيرقانوني او بي رحمانه ډول ووژل ، د پنجابي حاکم اشرافيت او استبداد په ضد د نوموړي غورځنګ مبارزي ګړندۍ او نوي بڼه ئي غوره کړه او محسود تحفظ غورځنګ په پښتون تحفظ موومنټ [ پ ټ ام ] يا پښتون ژغورني په غورځنګ ونومول شو ،

د پښتون مدني خوځښت مشر منظوراحمد پښتين او د رهبرۍ نور غړي ئي ، محسن داوړ ، ډاکتر سيدعلم محسود ، علي وزير ، ثناء اعجاز ، ګلالۍ اسمعيل ، اياز جوګيزي ، مرحوم پروفيسور ابراهيم ارمان لوڼي ، خان زمان کاکړ ، وړانګه لوڼۍ او … دي ، په کراچۍ کي د نقيب الله محسود او ملګرو قتل د [ پ ټ ام ] رهبري او غړي داسي تحريک کړل لکه چي په اور تيل واچوي او بي له ځنډه ئي د لانگ مارچ تصميم ونيو ، د پښتون ژغورني د غورځنګ لانگ مارچ په ۲۰ نفرو په ۲۶ جنوري ، ۲۰۱۸ع له ديره اسمعيل خان څخه پيل شو د لاري په اوږدو کي زيات خلک ورسره يوځاي او په ۲۸ د جنوري ، پيښور ته ورسيدل ، بيا له پيښوره د اسلام اباد په لور روان شول چي په اول د فبروري ۲۰۱۸ع اسلام اباد ته ورسيدل او هلته ئي د خپلو قانوني او روا غوښتنو لپاره ( پرلت ) پلتۍ ووهلي چي لس ورځي ئي دوام وکړ ،

د [ پ ټ ام ] پنځه مطالبات :

۱>> د نقيب الله مسيد قاتل ونيول شي او په عدالت کي دي محاکمه شي .

۲>> په لس ګونو زره هغه خلک چي د پوځ ، استخباراتو او د دوي د مليشو لخوا په غيرقانوني او جبرآ تښتول شوي او لادرکه دي د هغوي سرنوشت دي معلوم شي .

۳>> د ماوراي عدالت وژنو لپاره دي يو عدالتي کميسيون جوړ شي .

۴>> د خلکو په تګ راتګ دي کرفيو يا ګرځبنديز ليري شي .

۵>> د پوځ او د هغوي د پراکسي لخوا په وزيريستان او نورو قبايلي سيمو کي ماينونه نصب کړي ، دا ټول بايد پاک شي .

له پورته پنځو غوښتنو له جملي څخه يواځي په ۵ مي غوښتني ليږ کار سوي ، نوري ټولي غوښتني نه دي عملي سوي ، د يادولو وړ ده چي د اسلام اباد په لس ورځني پرلت کي په زرګونو خلکو ګډون کړي وو او د ځينو سياسي ګوندونو رهبرانو لکه ، محمود خان اڅکزي ، اسفنديار ولي ، مولانا فضل الرحمن ، عمران خان ، د پاکستان د بشري حقونو د کميسيون مشري ارواښادي عاصمه جهانګير او نورو په دغه پرلت کي د [ پ ټ ام ] د غوشتنو په پلوي ويناوي هم کړي وي ، پرلت وروسته له لسو ورځو ځکه پاي ته ورسيد چي د پښتون ژغورني غورځنګ استازو ته چي د پاکستان مسلم ليګ نواز د ګوند صدراعظم شاهد خاقان عباسي سره ئي د مطالباتو په اړوند مذاکرات کول او هغوي د عملي کولو ژمنه وکړه .

د پښتون ژغورني غورځنګ د رهبرۍ او غړو لخوا په پيښور ، کوئټه ، لاهور ، کراچۍ ، باجوړ ، سوات ، شمالي وزيريستان کي لاريونونه او ولسي غونډي شوي چي په لس ګونو زرو نارينه وو ، ښځينه وو ، د بيلابيلو ګوندونو ، مدني او ادبي ټولنو غړو پکي ګډون کړي ، خو د افسوس ځاي دي چي د پاکستان ميډيا د پوځ په اشاره د [ پ ټ ام ] د فعاليتونو او لاريونونو په هکله نشرات نه کوي او د بليک اوټ پاليسي ئي اختيار کړي ، له نيکه مرغه د نوموړي غورځنګ فعاليتونو ته د ټولنيزو رسنيو او بهرنۍ ډله ايزي رسنۍ په پراخه اندازه نشر ته سپاري ،

د پاکستان حاکمه بيروکراسي ، پوځ او استخبارات د [ پ ټ ام ] په رهبرۍ اتهام لګوي چي دوي د افغانستان او هند د استخباراتو څخه د جلسو د دايرولو لپاره فنډ ( پيسي ) اخلي ، دا اتهام له پيل څخه تر اوسه په دوي د پوځ د وياند بريدجنرال اصف غفور ، او د ځمکنيو پوځونو د لوي درستيز جنرال قمرباجوه لخوا هم شوي او حتي دوي ته ئي د غدار خطاب کړي چي د منظور پښتين ، او نورو رهبرانو لخوا رد سوي او د سپيناوي غوښتنه ئي کړي ، د پښتون ژغورني د غورځنګ رهبرۍ ورته اعلان کړي چي موږ احتساب ته هروخت تيار يو ، ولي له تاسو هم د احتساب غوښتونکي يو .

 د پ ټ ام ، د عدم تشدد مبارزه ، د پوځي وياند بريدجنرال اصف غفور او جنرال باجوه پوچ اتهامات ، د پ ټ ام د رهبرۍ ځوابونه او په نوموړي نهضت پوري اړوند مطالب … دوام لري

امير محمد گران له المانه

 

 

افغانستان له اتیایمې لسیزې څخه ترننه روانو جګړو ته لنډه کتنه

 

21.2.2019Goldad khan
دوهمه برخه
زه به د دغو خبرو پیل کې دا ووایم چې له ما څخه تاسې زیاتره درنه لوستونکي د افغانستان دغو اوږدو جګړو اړوند، ښه او ژور پوهېږئ او ډېر معلومات لرئ. خو له دغې لیکنې څخه زما یوه موخه دا ده؛ هغه څوک چې له دغو جګړو سم خبر وي، یو څه غوندې هغوی خبر کړم او بله موخه دا ده چې زه په دغې لیکنې سره یو څه غوندې خپل زړه سبڼه او تصل کړم.

زه د دغو خبرو پیل د داؤد خان واکمنۍ له وخت څخه کوم. د هغه واکمنۍ پرمهال، د اخوان المسلمین په نوم نوي جوړې شوي ډلګۍ څو تنه پاکستان ته وتښتیدل. د پاکستان دولت پوځي استخباراتو (ای اس ای) له موقع څخه په ګټې پورته کولو سره، هغو کسانو ته سمدستي جنګي روزنه ورکول پیل کړل. ای اس اس دوی ته د پوځي روزنې ترڅنګ، د تخریبولو ډول ډول چارې هم ورزده کولې. دوی چې لږ غوندې زده کړې وکړې، نو بیا يې دوی تحریک کول چې د خپلو هېوادوالو او دولت نا آرامه کولو په موخو تخریبات وکړي. د پاکستان پوځي استخباراتو، د افغانستان له هغو حالاتو څخه په ګټې پورته کولو سره، خپل پخواني روزل شوي جاسوسان (د بېلګې په توګه، پاکتیا سیمې کې جلال الدین حقاني، کنړونو سیمې کې موجب الرحمن او ورته نور کسان) هم زموږ خاورې ته د همدغو تخریبي موخو لپاره رالېږل. زه به د خپلو دغو خبرو لنډولو په موخې، د دغو دو ډلو جاسوسانو (پخوانيو روزل شويو جاسوسانو ډلې او نويو ورتښتیدلو کسانو ډلې) تخریباتو کولو څخه، یوازې یوه یوه بېلګه یاده کړم. جلال الدین چې په قوم ځدراڼ دی او پلار یې هغه د تنکۍ ځوانۍ پرمهال پاکستان ته، د دیني زده کړو لپاره بوتللی وه. جلال الدین هلته د حقاني په نوم مدرسې کې درس لوستلو پرمهال، د ای اس ای جاسوسي شبکې له خوا جذب شو. له کله چې د جلال الدین له ای اس ای شره مخه شوله، هغه نور نو خپل کلی او کور هېر او پرېښودل او د هغوی په خذمت کې شو. حقاني لومړنی کس وه چې د داؤد خان واکمنۍ پرمهال یې د څو تنو په ملتیا، د ارګون لوی ولسوال او سرطبیب ووژل. له هغې پېښې لږې مودې وروسته، احمد شاه مسعود او ملو یې د پنجشېر پر ولسوالۍ برید وکړو، خو له سري زیان پرته یې ماتي وخوړله.

د افغانستان خلکو دموکراتیک ګوند واکمنۍ پرمهال خال خال نښتو او نا آرامیو په اړوند باید ووایم چې د هغو نا آرامیو یو علت له دولتدارۍ سره د واکمن ګوند غړو نه بلدتیا او بل د دوی سهوو او ځینو غلطو کړنو ستر رول درلود. د دوی د هغو سهوو او ځینو غلطو کړنو ترڅنګ، دغه خبره هم باید له نظره ونه غورځول شي چې په افغانستان کې د پېړیو په اوږدو کې واکمنې او پادشاهي میراثي وه. همغه د پاد شاهیو پرمهال به هم، کله چې له یو ټبر څخه بل ټبر(حتا د کورنیو غړو ترمنځ له یو څخه بل) واک نیولو، ډېرې وینې به توییدلې. که څه هم دغه د میراثي پادشاهي دود په یو ډول، لومړی داؤد خان مات (هغه د واکمنۍ نوم له شاهي څخه په جمهوري واړولو) کړو. خو څرنګه چې هغه پخپله هم د شاهي کورنۍ غړی وه، نو ځکه اولس د هغه واکمني په آرامۍ او بې له کومو پام وړ ستونزو جوړولو ومنله. خو د افغانستان خلکو دموکراتیک ګوند واکمن کیدل او هغه واکمني شاهي کورنۍ ته د وفادارو لوړپوړو دولتي چارواکو، یو شمېر هغو قومي او مذهبي مخورو، یو شمېر هغو ملایانو او سپین پګړو، کومو چې له شاهي کورنۍ سره نیږدې اړیکې لرلې او له هغې نیږدېوالي څخه یې ګټې پورته کولې، ونه منلو. د دغو یادو شویو ډلو ترڅنګ، د افغانستان خلکو دموکراتیک ګوند واکمنۍ پرضد، د افغانستان سیاسي ګوندونو او ډلو، کومو چې خپله هم د واکمنۍ لاس ته وروړلو هڅې لرلې، سخت غبرګونونه وښودل. دغو ټولو ډلو د نوموړي واکمن ګوند ضد تبلیغات او فعالیتونه پیل کړل. د واکمن ګوند غړو د خپل واک ساتلو په موخې، د دغو ډلو مشرانو او یو شمېر لوړپوړو کادرونو په نیولو او بندیانولو لاس پورې کړو او حتا ځینې یې له نیولو وروسته ووژل. د واکمن ګوند غړو هغو کړنو، په ټولنې کې د نوي جوړ شوي دولت ضد ذهنیت ګام پرګام غښتلی کړو.

دولت د خپلو هغو کړنو ترڅنګ د مځکو اصلاحاتو او د سود او سلم بندولو فرمانونه راوایستل. د مځکو اصلاحاتو هغې فرمان له مخې له ټاکلي اندازې زیاتې مځکې، د مځکو له څښتنانو څخه، بې له بدله دولتي کیدلې او هغه بیا بې مځکو بزګرانو ته وړیا ورکول کیدلې. د سود او سلم فرمان کې، د سود خوارو پخوانۍ په سود ورکړي پیسې، د کالونو تېریدلو په ترتیب، بزګرانوته ځینې بشپړې وبښل شولې او ځینې بیا قسمي او بې له سوده د څو کلونو په مودې کې ورکول کیدلې. د دغو دواړو فرمانونو عملي کولو هم د ډېرو مځکو لرونکي کسان او سود خواره له دولت څخه ناراضا کړل. دغه فرمانونه او د دغو فرمانونو ترڅنګ، حتا د سواد زده کړې فرمان هم د دولت مخالفینو او ګاونډیو دولتونو استخباراتو له خوا څخه، په شدت سره د کفري کړنو په نوم تبلیغ شو او یو شمېر عام خلک یې تر اغېزو لاندې راوستل او د دولت ضد دریځ نیولوته یې ورټېله کړل.

دلته دا هم باید یاده کړم چې د افغانستان خلکو دموکراتیک ګوند پروړاندې د دغو پاس ناخوالو ترڅنګ، د ګوندي مشرانو ترمنځ د څوکیو پر سر جوړ نه راتللو له امله، د ګوند د ننه هم سخته بې اتفاقي منځ ته راغله او بریدونه یې ان د ګوند د ننه کودتاګانو کولو پورې ورسیدل. د ګوند له هغې د ننه اختلاف له امله، د پرچم په نوم ډلې مشران له لوړو دولتي څوکیو څخه وشړل شول. دغه مهال چې د پرچم ډلې مشران له لوړو دولتي څوکیو وشړل شول، دا مهال پرچم ډله هم د دولت ضد ډلو تبلیغچیانو ګروپ باندې ورګډ شول او د دولت ضد ډلو دریځ یې لا پیاوړی کړو.

د دغو ټولو یادو شویو ناخوالو له امله به د هېواد بېلو سیمو کې، خال خال نا آرامیو سرونه پورته کول. خو هغه زیاتره نا آرامۍ به د سیمه ایزو امنیتي ارګانو له خواو څخه شنډیدلې. د هغو هلته او دلته نا آرامیو څخه زه د بېلګې په توګه، دوې نسبي سترې نا آرامۍ یادوم. لومړۍ د چندولو په نوم نا آرامي چې د سر زیان یې نسبت نورو نا آرامیو ته زیات وه، په څو ساعتونو کې شنډه شوله. دویمه له هغې هم نسبي ستره توطئه چې د ایران اخوندي رژیم استخباراتو ښکاره لاس پکښې درلود، د هرات فرقې کې نا آرامي او ګډوډي جوړونه وه. د هرات فرقې توطئې شنډولو ته له کابل څخه د کمندو یوه قطعه ورولېږل شوله او هغې قطعې د ځايي امنیتي ارګانو او دولتي چارواکو په ملیتا، په څو ورځو کې نوموړي نا آرامي پای ته ورسوله او د هرات دولتي ادارو چارواکي او د هرات ښاریان نورمال او عادي ورځینیو چاروته وروګرځیدل.