فساد او (فاسد چارواکې) نصیراحمد (څپاند )

فساد او (فاسد چارواکې)
نصیراحمد (څپاند )

څرنګه چی هیوادوالو ته بهتره معلومه ده فساد زمونږپه هیواد کې ورځ تربلی خپلی ریښې غزوی او پیاوړي کیږی او ټولی اداري اوس په دغه کرغیړنه پدېده اوافت اخته دی.او هرڅوک دولسمشرنه نیولی ،والی، وزیر، وکیلان ، قاضيان ،څارنوالان او ترعاموخلکو پوری دفساد ناري وهی.حتاپخوانی ولسمشر کرزی فرمایلي وو:« پیسې چې پټوﺉ بهر ته یې مه وړﺉ بلکې دلته پرې کور جوړ کړﺉ.» دې خبرې ته نغوته وشوه خو عملی کار پکې ونه شو. د نړیوالې ټولنې ملیاردونو ډالرو افغانستان جوړوای شوای خو فساد یی مخه ونیوله.زمونږهیوادوال او یوشمیرکارپوهان په دې باور دي، چې په افغانستان کې تر یوې لسیزې جګړې او د نړیوالې ټولنې د ملیونو ډالرومرستوله مصرف سره سره، داهیواد داداري فساد په ګودال ډوب دي، فسادیوله هغومشکلاتواوستونروڅخه دی چی زمونږ دهیواد وګړی، حکومتی ارګانونه اواداری ورسره لاس او ګریوان دی. هغه چی وایی چرته چی اداره ده هلته اداری فساد دی فساد د انسانی ټولنی اقتصادی ، ټولنیز او سیاسی پرمختګ او پراختیا یی ستونزو سره مخامخ کړی عایداتی سرچینی یی تالان وی او حکومتی سیستم زیانمن کوی. دیوهیواد د نا کراریو دلاپراخیدواود اقتصادي پرمختګ په وړاندې د لوی خنډ سبب ګرځي.ګرانو هیوادوالو مخکی له دی چی په هیواد کی دموجوده فساد په هکله خبری وکړو غواړم دپوهانو له نظر فساد څه شی دی تعریف کړو ،ترڅو زمونږځوان نسل دغه شومه پديده اوناوړی عمل لا ښه وپیژنی او ځان ورنه وژغوری.

فساد څه شي دي؟

دترانسپرنسی انټرنیشنل اداره ،فساد هغه څه ته وایي چه دورکړل شوی قدرت نه دخپلوشخصی ګټو په منظور استفاده وشی او په ورسپارل شوي کار کې تر70٪سلنه کمې چارې ترسره کړي او یا ورسپارل شوي مصارف ونه کاروي.

مونتیسکو وایي: فساد یعنی دیو ښه نظام انحراف او دیو شیطاني نظام جوړیدل ، له فوانینو او اشولو سرغړونه هم فساددۍ.

دموقف څخه ناوړه استفاده اوګټه اخیستل دیو فرد، ډلې یاسیاسي ګوندپه ګټه دعامه ادارې بدلول هم فساد دی. دپیسو په وړاندې غیرقانوني اجرآت (رشوت)، دعامه شتمنۍتوتالان(اختلاس) دخپلوانومقررول( صوابط په روابطو بدلول)، بې کفایتي ، دمجربو کدرونو او مسلکي پوهې نشتوالی،ټیت شخصیت (ناوړه کرکتر) ټول دفساد ډولونه دي.

د فساد معنی او مفهوم :
فساد په لغت کی ویجاړولو، ګنده ګی او تباهی او په مفهوم کی ویجاړونکی اوماتونکی پدیدي څخه عبارت دی چی د هغی پواسطه یوشی ماتیږی، کیدای شی چی دا ماتیدونکی شی اخلاقی ارزشونه وی، یاهم ټولنیز اساسات وی یاهم اداری اصول وی.

فساد هغه پدیده ده نړیوال بانک فساد په لاندی ډول تعریفوی:
ددولتی صلاحیتونو او امکاناتو او عمومی قدرت څخه سؤ استفاده د شخصی او خصوصی منافعو د تامین لپاره عبارت دی له اداری فساد څخه.
د ویبستر Webster د لغاتونو قاموس اداری فساد داسی تعریفوی:
اداری فساد عبارت دهغه نامشروع ورکړی(تحفی) څخه دی چی یو شخص ته ددی لپاره ورکول کیږی چی د خپل ورسپارل شوی وظیفی څخه تخلف وکړی.
د نړیوال شفافیت سازمان اداری فساد داسی تعریفوی:
د ورکړل شوی صلاحیت او قدرت څخه سؤ استفاده د شخصی منافعو د تامین لپاره.

سامویل هانتینګتون بیا اداری فساد داسی تعریفوی:
اداری فساد د عامه اداری د کارکونکو هغه رفتار ته وایی چی دخپلو شخصی او خصوصی منافعو لپاره منل شوی اصول او قواعد تر پښو لاندی کوی. (محمد ظهور پوپلزی لیکنه (

د اداري فساد عوامل :

په خواشینی سره باید ووایوو چی زمونږ په ګران هیواد افغانستان کی له پیړیو راهسی بی وزلی ، سیاسی او نظامی کړکیچونو ترڅنګ دځوانانو اوزګارتیا حاکمه ده ،همدارازپه نوروپوری تړلی اقتصاد، د مادیاتو رواجول ، ملي ګټوته ژمن سیاسی ګوندونونه شتون، په اداراتو کی دشفاف مالی، لوژیستیکی سیستم اود متوازنه معاش او ترفعیاتوورکولوترڅنګ په اداراتو کی دمکافاتو او مجازاتو سیستم نشتون سره دمسولیت ترڅنګ صلاحیت ورکول چی ددی اصل څرک هم نه لېدل کیږی او نه په پام کی نیول شوی ، دمعاشاتو دویش غیرعادلانه سیستم (یوته په ډالرو معاش ورکول کیږی او بل ته په افغانیو او یو بل ته دCBRمعاش اویا هم Super skillد مشاورانو خواستثنایی مسله ده همداراز په اداراتو کی ضوابط اوروابطو ته ترجه ورکول او داستخدام اوګمارنې ناقص سیستم په مقررې او برطرفې کې د شایسته سالار نظام نه شتون په ورسپارل شو چاروکی بی تفاوتی ،د بروکراسي نظام ټینګښت له رسمي صلاحیتونو څخه ناوړه استفاده کول ، تخصصي چاروکې دمعلوماتو نشتوالي او دمهارت ټیټوالی، قانون نه پلي کیدل او هغه حوک جی دفساد اومفسیدینو پر ضد مبارزه کوی دحکومت لخوا ډیر زر په کور کېښنول کیږی او له دندی شړل کیږی چه ښه مثال یی دننګرهار ولایت دملی امنیت ریس چی خلکو او ملي ګټو ته ژمن شحصیت ودفساد پرضد مبارزه اود هغه لخوا دمفسېدینو نیول او دحکومت لخوایی په ځای ددی چی ملاټړی وشی په بیړه سره له دندی لری کول ، دهمغږی نشتون والی دیوبل په چاروکي دبیلا بیلوارګانونو مداخله په اداری تشکیل کی غیرضروري زیاتوالی او کموالی بهرنېوهیوادونو ته دکدرنو تګ او دمغزونو فراراو سیاسی فشارونه دفساد عمده او اساسی عوامل شمیرل کیږی.

د اداری فساد مخنیوی: که څه هم افغان ولسمشر محمد اشرف غني هم په دې برخه کې ځینې مهم ګامونه واخیستل، نوموړي د افغانستان د جمهور ریس په توګه د ټاکل کیدو په لومړیو کې د کابل بانک د ستر مالي فساد د دوسیې د څیړلو فرمان صادر کړ، په دې برخه کې ځینې کارونه ترسره شول، د کابل بانک له پوروړو څخه ډیر پورونه بیرته ترلاسه شول. حکومت ، ولسونه ،ملی شخصیتونه او دینی علما د خلکواو ولسونو تر څنګ دولتی مامورینو ته عامه پوهاوي او سیاسی پوهه ورکول، همداراز هغوی ته دسالمې ادارې اصول ورو پيژندل، دهغوی دپاک ضمیراو وجدان راویښول، دمدني ارزښتونو معرفي او ترویج، ملی ګټو ته دژمنتیا ،له ټولنی ،بشریت او هیوادسره دمينې او وفاداری روحيې پیاوړي کولو،دشکایتونواوریدل ، په نورانتقال کولو ترڅنګ پرځان دانتقال منلو فرهنګ دودول ، داخلی نظارت ، دوړتیا په نظرکې نیولو ترڅنګ د مدیرانو اوهمکارنو ترمینځ دغروراو عزت نفس پیاوړي کول. په اداراتو کی دضوابطو او روابطو پرځای وړکدرونو ګمارنه اوکاراهل کارته سپارل تعلیم یافته ،صادقو او تجربه دارو اشخاصو استخدام هم د اداري فساد په له منځه وړلو کي مثبت رول لوبولې شی، ددیموکراسی له ټولو اصولواو پرنسیپونو څخه پرځای او مثبته استفاده کول.،ځوانانوته دروزګاراودندوزمینه برابرول.د فساد پر ضد د مبارزې په برخه کي فعالیت کونکې اداروهمږغي کول. ددولت لخوا سیاسي، ټولنیزاو اقتصادي شرایطو ته په کتو داسي میتودونه ،طرحو او استراتیژی جوړول چی د اداري فساد په له مینځ وړلو کی ګټور وی.

په نړۍ کی هغه ملکونه چی تر ټولو پکی اداری فساد زیات موجود دی ، د جنوبی آسیا یو شمیر ملکونه دی او افغانستان په نړۍ کی دریمه درجه ملک دی چی پکی اداری فساد زیات دی.

د فرانسې خبري اژانس د یو شمېر کارپوهانو په حواله لیکلي دي، چې په افغانستان کې موجود اداري فساد د مخدرو موادو قاچاق ته لاره پرانیزي او افغانان دې ته اړباسي چې د طالبانو خواته ورشي او دا دوه خبرې په دې هیواد کې د بې ثباتۍ عمده سرچینې دي.

د اسیا فونډیشن موسسې دیوی د نظر پوښتنې په نتیجه کې وویل چې د افغانانو لپاره د تشویش وړ دریمه ستره مسله داداري فساد موجودیت دي. د دې سروې پراساس، افغانان د طالبانو له حملو، بې کارۍ او د اداري فساد له موجودیت څخه تر بل هرڅه ډیر ځوریږي.

په کال2013 کی د فساد او مفسدو ګیدړانو پرخلاف د چین مبارزه:

پنځه کاله وړاندي دچین حکومت دمفسد چارواکو چي په فساد کې ښکېل واو بهرملکونو ته په تیښته کې بریالی شوو دملي امنیت وزارت لخو ا دفساد په ضدد ((ګيدړدښکار عملیات )) په نوم عمليات د نړۍ په ۱۲۰ هیوادونو کې پیل کړل چی تراوسه 1.3 میلیونه فاسد چارواکي نیولی دی حتی ددغه هېواد په مشهور او لوی ښار چونګ چينګ کې د کمونېست ګوند مشر سون جينګچای هم د فساد په تور نیول شوي دی نيول شويو کسانو لويه برخه په ايټاليا، يونان او بلجيم هیوادونو نه وو. کله چی پینګ په کال2013 زیږدیزکال کی واک ته ورسیدو دفساد پرضد یی جدي مبارزه پیل کړه او ژمنه یی وکړه ترهغه به یی مبارزه دوام ولری ترڅو دفساد جرړې یی ایستلی نه وي. (مسیرورځپاڼه)

سعودی هم د مفسدو ګیدړانو پرخلاف هم مبارزه پیل کړه.

په سعودي عربستان کې د فساد ضد مبارزې جرګه ګۍ په غوښتنه د دغه هیواد ۱۱ شهزادګان، څلورد اوسني حکومت او په لسګونو پخواني وزیران نیول شوي دي. العربیه تلوېزون وايي، دا تورن کسان د محمد بن سلمان په امر نیول شوي دي. په نیول شویو کسانو کې پېژندل شوی سعودي میلیاردر ولید بن طلال هم شته چې په سیاسي ډګر کې هم مطرح کس دی. د اسامه بن لادن د ورور او په ریاض کې د بن لادن د مالي بنسټ د مشر نوم هم په نیول شویو کسانو کې شامل دی. له بلې خوا د سعودي دولتي خبري اژانس وايي، د دغه هیواد پاچا سلمان د ملي ګارډ مشر شهزاده متعب بن عبدالله او امیر البحر عبدالله بن سلطان بن محمد ال سلطان له دندو لرې کړي دي. شهزاده متعب د پخواني پاچا عبدالله زوی او د هغه د کورنۍ وروستی غړی و چې تر ټولو لوړه څوکۍ یې درلوده. محمد بن سلمان د سعودي عربستان ځوان ولیعهد دی، په دغه هیواد کې یې د سمون هڅې پیل کړې دي. شهزاده محمد بن سلمان چې د دفاع وزیر هم دی، اوس د دغه هیواد پر ټولو امنیتي ځواکونو واک لري.

دچین او سعودی هیوادنو دفساد او مفسیدونو پرخلاف میارزه ته په کتلو سره چون زمونږ هیواد هم دفساد دناوړپدیده سره مخ دی باید زمونږ هیواد کې هم باید فاسدو ګیدړانو دنیولو لپاره ((دفاسدو ګیدړانودنیولوعملیاتو)) ترعنوان لاندي یوه جامع مبارزه ته اشد ضرورت دی ترڅو زمونږ ټول دولتی واحدونه ، ارګانونو او عایداتی سرچینی تري پاکی او په امان کې شي او همدارنکه هغه فاسد ګیدړان چی دولتی مځکی ،دخلکو عامه شتمني یی لوت کړی همدارنګه هغو مفسدو ګيدړانو چی په ملی هویت تذکرو کې دافغانیت او اسلامیت دکلمو سره حساسیت ښودلې او پرخلاف رایه ورکړي . همدارازدکابل بانک او دملی اردو دسرتیرو داعاشه ، اکرامیه ،معاش او دتقاعد یی لوټ او غلاکړی او خپلې شخصي ګټې یی ملي ګټونه غوره ګڼلې، د ملت شتمني یې لوټلې، له خپلې دندې یې ناوړه ګټه پورته کړې په دولتی ادارو کي یی په ښځنو جنسي تیری او یا جنسی زورونه کړی او د خپلو شرمناک اعمالو د پټولو لپاره یې بیلابیلې لارې کارولې دي دبیت المال پیسې یی بهرملکونو ته وړی ونیول شی او دقانونو منګولوته وسپارل شي.

پايله: په پایله کي دا ویلي شو، چي فساد هغه ناروا شومه پدیده ناوړي عمل اوکړنه ده، چي په یوه ټولنه کي منل شوي ملی ارزښتونه،اوملي ګټۍ، اقتصادی ، ټولنیز پرمختګونه او بنسټونه ویجاړوی او ځای یې وحشت، تباهی ،بیوکراسی،انارشیزم او کړکېچونو او بهرینو هیوادونو فرهنګی یرغلونو او سیاسی مداخلو ته پریږدی.

زمونږ ګرانه هیواد فغانستان د پرمختګ په حال کې یو هیواد دی او د افغانستان اسلامی جمهوری دولت بایدهڅه وکړی چه د هیواد د اقتصادي بنسټونو د پراختیائی پلانونو د طرحی او تطبیق له لاری د خلکو د سوکالی اوهوسا ژوندانه لپاره زمینه برابره کړی.اوهمدارنګه دفاسدو ګیدړانو سره دمبارزه په خاطر یوه جامع برنامه او کړنلاره جوړه کړی ترڅوټولنه دمفسیدینو څخه پاکه کړی.

دا موخه هغه وخت ترلاسه کیدای شی چه د یوی ښی او له فساد څخه پاکې حکومت والی زمینه را مینځ ته راشی او دا نه یوازې د افغانستان د دولت موخه ده بلکه د فساد په ورکېدو کي مهم رول خپله افغانان او تر څنګ یې د حکومت رهبري نړېوالې ټولنې په مرسته لوبولی شی تش په شعار نه کیږی او نه شعاری مبارزه دحل لاره ده بلکي عمل غواړی ترڅو دا شومه او ناوړي پدیده له منځه ویوړلی شی.

سرچیني او اخذونه:

بی بی سی ویبپاڼه

مسیر ورځپاڼه

ټول افغان

اداره اومنجمنت دټولو لپاره کتاب(د خان اغا شینواری ژباړه)

Bilden kan innehålla: Naseer Ahmad Sapand

په دوحه کې د سولې د بین الافغاني کانفرانس پریکړه لیک

ياهووو!

بسم الله الرحمن الرحیم

موږ د روان ۱۳۹۸ کال د چنګاښ په ۱۶ ــ ۱۷ چي د ۲۰۱۹ کال دجولای د میاشتي له ۷ ـ ۸ نیټي سره سمون خوري په دوحه کي دسولي لپاره د بین الافغانی کانفرانس ګډون کوونکي په افغانستان کي دسولي لپاره د جرمني د فدرالي جمهوریت او د قطر هیواد هڅو ته د ارزښت په سترګو ګورو او بین الافغاني ناستو د کوربتوب او سهولت برابرولو له کبله یې مننه کوو.

موږ د کنفرانس ګډون کوونکي همدارنګه د ملګرو ملتونو له سازمان، د سیمې له هیوادونو او په خاص ډول له امریکا سره دمذاکراتو او بین الافغاني ناستو لپاره دسهولت برابرونکو هیوادو څخه مننه کوو چې د افغانستان د مسئلې دحل لپاره یې لازم امکانات برابر کړي دي او هیله لرو چې ټول اړخونه به په راتلونکې کې همدغه همکاري پداسې ډول انجام کړي چې زموږ د هیواد او ولس په خیر او یوې واقعې سولې ته د رسیدو سبب شي.

دا چې له اوږده بحران وروسته په افغانستان کې د تلپاتې او سراسري سولې د راتګ لپاره وضعیت آماده شوی، نو دې هدف ته د رسیدو لپاره موږ دوحې د بین الافغاني کانفرانس ګډونوال په لاندې مواردو کې توافق ته ورسیدو.

موږ د کنفرانس د ګ‌‌‌‌‌‌ډون کونکو له دیده د خبرو اوتفاهم
له لارې کولای شو چې د هیواد د نن او راتلونکي په اړه مشترک درک ته ورسیږو او هغه موانع چې پدې لاره کې شتون لري لیرې کړو. لدی کبله موږ ټول دخبرو د تداوم پر ضرورت ټینګار کوو.

لومړی: د بین الافغاني کنفرانس ټول ګ‌‌‌‌‌‌ډون کونکي بشپړ اتفاق لري چې په هیواد کې تلپاتې سراسري او باعزته سوله چې د افغانستان د ټولو وګړو غوښتنه ده، د صادقانه همه شمولو بین الافغاني مذاکراتو په پایله کې شونې ده.

دوهم: افغانستان یو متحد، اسلامي هیواد او د ټولو میشتو وروڼو قومونو مشترک کور دی. د اسلامي نظام حاکمیت، اجتماعي او سیاسي عدالت، دوګړو اساسي حقوق، ملي وحدت، خپلواکي او ارضي تمامیت هغه ارزښتونه دي چې ټول افغانان ورته تعهد لري.

دریم: افغان اولس چې په تېر تاریخ او په تیره بیا تیرو څلویښتو کلونو کې یې له خپل دین، هیواد، فرهنګ او خپلواکۍ څخه د دفاع لپاره ډیرې قربانۍ ورکړې دي، ټول نړیوال، سیمه ایز او کورني جهتونه دي زموږ د ملت لوړو ارزښتونو ته په احترام قائل شي. د دې لپاره چې په راتلونکې کې افغانستان بیا د جګړو او بحران شاهد ونه اوسي، بین الافغاني تفاهم او د هیواد د بیلابیلو اقشارو تر منځ پوهاوی یو مبرم ضرورت دی. نړیوال، سیمه ییز او ټول داخلي اړخونه د دې بهیر ملاتړ ته رابولو او تقویه یې د ټولو په خیر ګڼو.

څلورم: دا چې د جګړې په اوږدیدلو سره هره ورځ زموږ ولس متضرر کیږي نو سولې او د بین الافغاني مؤثرو مذاکراتو ته د زمینه سازۍ لپاره لاندې اقدامات ضروري بولو:
الف ــ د جګړې ښکیل اړخونه دې د ګواښونو، انتقامي تهدیدونو او جګړه ییزو ادبیاتو په ځای په خپلو رسمي بیانونو کې له نرمې ژبې کار واخلي.
ب ــ دسولي دناستي ټول ګډونکونکي له امریکاسره په قطر کي د روانو مذاکراتو ملاتړ کوي او په افغانستان کي د روان تحمیلي جنګ په پای ته رسولو کي یې موثر او مثبت قدم بولي.

پنځم: د دې لپاره چې زموږ ولس د جګړې له زیانونو خوندي او د جګړې ناخوالې تر ټولو ټیټې کچې ته راښکته اود سولي لپاره داعتماد بهتره فضاءجوړه شي د جګړې ښکیل اړخونه دې لاندې اجراآت ترسره کړي.
الف ــ د سپین ږیرو، معیوبو او ناروغو بندیانو بې قید او شرطه خوشي کول.
ب ــ دهیواد په ټولو سیمو کې د عام المنفعه بنسټونو لکه، د دیني او مذهبي مرکزونو، روغتونونو، بازارونو، د اوبو بندونه او کارځایونو د امنیت تضمین.
ج ــ په ځانګړې توکه د تعلیمي بنسټونو لکه ښوونځیو، مدرسو،پوهنتونونو او نورو تعلیمي ادارو حریم ته درناوی.
د ــ د ملکي خلکو د عزت، ژوند، مال او کورونو ساتنې ته ژمنتیا، او ملکي تلفات د صفر کچې ته راښکته کول.

شپږم: د اسلامي اصولو سره سم د تعلیم، کار، سیاسي، اقتصادي او ټولنیزو فعالیتونو په برخه کې د ښځو د حقوقو ‌‌‌‌‌‌ډا‌‌‌‌‌‌ډ او همدارنګه دمذهبي اقیلتونو. ‌‌‌‌‌‌ډا‌‌‌‌‌‌ډ

اوم: د دوحې دکانفرانس ګډون کوونکی توافق لري چې د سولې تګ لاره به په لاندینیو مواردو څرخي:
الف – په افغانستان کې پر اسلامي نظام توافق.
ب – د سراسری سولی دپیل په شرایطو او عملي کیدو.
ج – د سولې تړون د موادو پر پلي کیدو او څارنې.
د – د بنیادي بنسټونو، دفاعی او نورو ملی نهادونوچي دټولو افغانانو ملکیت دی، دسولی له توافق څخه ورسته په اړیني اصلاح خوندیتوب او غښتلتیا.
ه – د افغان کډوالو او د جنګ لکبله د داخلي بیځایه شویو کورنیو خپلو سیمو ته پر بیرته ستنیدلو.
و – د مرستندویه ھیوادونو سره د سولې د تړون وروسته د مرستو د نوې ھمکارۍ او اړیکو پر شرایطو.
ز – د افغانستان په اړه نړیوال کنفرانس کې د نړیوالو ضمانتونو سره د افغانستان د سولې پر توافقاتو تائید.
ح – په نړیوال کنفرانس کې د سیمې، ګاونډیو او نورو ھیوادونو له لورې په افغانستان کې د نه لاسوھنې ژمنې او توافق باندي ټینګار کوي.

اتم ــ موږ دسولي په اړه دټولو هڅو او لدې جملې د مسکو د تیر بین‌الافغاني کنفرانس پریکړه لیک چي د روان کال د فبرورۍ په ۵مه او ۶مه نېټه جوړ شوی و تائیدوو او ټول ګډونوال په یوه خوله، له اسلامی کانفرانس، د ملګرو ملتو له سازمان، امنیت شوری، اروپایې ټولني او ټولو ګاونډیو هیوادو څخه غوښتنه کوو چي د سولې په اړه د دوحې د بین الافغاني کانفرانس پریکړي تائید او ملاتړ یې وکړي.

ومن الله توفیق

 

طالب له کومه شرمه ځان خلاص کړي ؟

حکيم روان

دا مطلب د مخه په فسبوک خپور شوی دی خو د کمو اضافاتو سره يې د خپلو نيمګړو ليکنو مينه والو ته د بيا لوستلو د پاره وړاندې کوم !

* دا چې د پاکستان د حقانيه مدرسې مشر مولانا سميع الحق ځان د طالبانو د تحريک مؤسس او د طالبانو معنوي پلار باله او د طالبانو د تحريک لوړپوړي کسان د دې تروريستی مدرسې طالبان ( چړيان ) وو له دې شرمه طالبان څنګه ځانونه خلاصولای شی ؟
* دا چې د ۱۹۹۴ کال د نومبر په ۴ نېټه کله چې جهادی چورګرو د پاکستان ۳۰ لارۍ مال التجاره چې منځنئ آسيا ته د سپين بولدک او قندهار له خوا په لار وې ، برمته کړې او ۲۰ کسان په دې ترڅ کې ووژل شول ، آيا طالبان د لومړي ځل له پاره ، ددې لاريو د خلاصون له پاره را ونه وتل ؟ له دغه تاريخی شرمه او په پاکستان پورې له تړلتوبه طالب جان څنګه ځان خلاصولای شی ؟
* طالبانو د خپلو همسنګرو مجاهدينو له قبضې څخه د پاکستانی لاريو د خلاصون له پاره د همدې کال د نومبر په پنځمه نېټه د مجاهدينو پر ضد بريد وکړ او د څلورو ورځو نښتو او ۵۰ کسانو د وژلو په پايله کې يې پاکستانۍ لارۍ خلاصې کړې او د کندهار په ښار يې هم قبضه وکړه . طالب جان دې شرم ته څه ځواب لري ؟
* د همدې کال د نوامبر په ۲۵ نېټه طالبان د کرنېل امام په مشری د هلمند د لشکرګاه ښار هم لاندې کوي . د کرنېل امام په فرمايش آی-اس-آی د ۱۹۹۵ کال د جنوری په لومړی نېټه ۳۰۰۰ طالبان له پښاوره د طالبانو د ليکو د تقويت له پاره را ليږي ، څو طالبان خپلو بريدونو او پرمختګ ته د کابل په لور دوام ورکړي . طالب جانه همداسې وه که نه ؟ نو بيا ته په کومو سترګو افغان حکومت ته مزدور وايي ؟
* ولې تاسو ته ګلبدين حکمتيار خپل نظامی او جنګی مرکز چارآسياب بيلې ټک او ټوکه تخليه کړ ؟ ځکه ګلبدين حکمتيار د آی-اس-آی سره تر تاسو هم پخوانۍ اړيکې درلودې ، د هغو اړيکو په پاس او د آی-اس-آی سره د مشترکو ګټو او پلانونو په خاطرسرزوري ګلبدين حکمتيار دوې پښې څلور کړې او تاسو ته يې د کابل پر خوا مخه خلاصه کړه داسې نه وه طاب جانه ؟ طالب جان فکر کوي چې آی-اس-آی ډېر ماهرانه کار کوي او د طالب نوکري نه افشاء کوي ، خو چړي نه پوهيږي چې لمر په دوو ګوتو نه پټيږي .
* عبدالعلی مزاری چې تاسو ته د سولې او مذاکراتو له پاره درغلی وو او تاسو د ۱۹۹۵ کال د مارچ په ۱۳ نيټه وواژه د کوم دين په حکم مو دا کار وکړ ؟ حتی که په جنګ کې مو نيولای وای ، تاسوله ديني لحاظه د هغه د وژلو حق درلود ؟ که تاسو د دين ، انسانی حقوقو او افغانی دود پر ځای د آی-اس-آی مجوز تر لاسه کړی وو ؟ دينی ، انسانی او افغانی ارزښتونو تاسو ته اهميت نه درلود ؟
* د همدې کال د اکتوبر په لسمه تاسو ۴۰۰ ټانکونه له کابله تاؤ کړل ، تاسو دومره ټانکونه او ټانکيستان له کومه کړل ؟ تاسو خو چړيان واست ، که ټانکيستان چړيان وو چيرې يې زده کړې کړي وې ؟ طالبه دا لمر څنګه پټوي ؟
* په يوولسم د اکتوبر مو د مجاهدينو په څېر کابل راکټباران کړ ، څه کابليان چې ستاسو له وروڼو جهادی جنايتکارانو پاتې وو هغه طالبی جنايتکارانو ووژل . په اوله ورځ مو ۳۵ کابليان ووژل او ۵۲ مو په وينو لت پت او زخميان کړل ، په بله ورځ مو ۳۹ د کابل مظلوم او مسلمان اوسيدونکی ووژل او ۱۴۰ مو ژوبل کړل . ووايه طالبه افغان ولس ته ستا قاتل او د مجاهد قاتل توپير څه دی ؟ ستا د اسلام او د مجاهد د اسلام تر منځ توپير څه دی ؟ تاسی مسلمانان نه ياست که مجاهدين ؟ چې د يوه او بل پر ضد مو جهاد وکړ او اوس دواړه د افغان حکومت پر ضد ( يو د ننه د غير مسؤل وسله وال ، مفسد او غاصب په څيره او بل له باندې د ملا او طالب په نوم ) د آی-اس-آی او سپاه پاسدارانو په لارښوونه او قومانده جهاد کوي ؟ تاسو چې هر څه ياست ، خو د افغانانو په نزد تاسو مسلمانان او افغانان نه ياست . ستاسو مسلمانی د وينو تويول دی ، د سرونو ريبل دی ، تاسو دواړه خونخواره او ساديستان ياست . تاسو دواړه د پردو او د افغانستان د خونی دښمنانو د آی-اس-آی او د ايران د سپاه قدس نوکران ياست ! داسې نه ده ؟ طالبه ! مونږ ستا د کوم شرم وژاړو ؟
* طالبانو ! تاسو چې له اولې ورځې دا ادعا کوله چې تاسو د حکومت کولو شوق نه لري او غواړی د کابل له نيولو وروسته واک د افغانستان پخوانی پاچا اعليحضرت محمد ظاهرشاه ته وسپاري ولې مو په کندهار کې د ۱۹۹۶ کال د مارچ په شلمه د علماؤ شورا راوغوښته او په پټه مو د خپلو ادعاؤ پر خلاف ملا محمد عمر آخوند اميرالمؤمنين «وټاکه»؟
ولی مو اعليحضرت محمد ظاهرشاه د وعدې سره را ونه غوښت ؟ آيا خدای ( ج ) په خپل پاک قرآن کې نه دی ويلی چې : « مؤمنان بايد په خپلو وعدو وفا وکړي » ؟ که ستاسو خدای د مؤمنانو خدای نه دی ؟
او ولې مو د اميرالمؤمنين « ټاکنه » دوه اونۍ وځنډوله او د اپريل په ۴ نيټه مو اعلان کړه ؟ ولې مو د خدای او قرآن د امر خلاف وعده خلافی وکړه او ولی مو د خدای او قرآن د امر خلاف د خلکو سره درواغ وويل ؟ ستاسو د درواغو مسلمانی ، وعده خلافی ، درواغ او د آی-اس-آی سره تعلق خلکو ته مالوم شو، ځکه خو ستاسو د واکمنۍ د دړې وړې کيدو په موکه خلکو حتی امريکائيانو ته ښه راغلاست ووايه .
* طالبانو ! تاسو ته به جنت تر غيرته او ناموسه لوړ وي ، خو پښتون ته غيرت او ناموس له جنت نه زر چنده لوړ دی پښتون په جګه غاړه ، مرګ ، تاترې او دوزخ ته ځی ، خو په ټيټو سترګو ژوند او په بې غيرته پاچاهۍ باندې ميتيازې هم نه کوي . تاسو د افغانانو ښځې په عام محضر کې په کوتکو او کيبلونو ووهلې ، افغان ته ښځه او وطن ناموس دی او تاسو دواړو ته په سپکه سترګه وکتل . آيا تاسو افغانان او پښتانه ياست ؟ پوهيږي او کنه چې افغانان د پنجاب د داؤسۍ او بی غيرتۍ دين نه مني . پنجاب د دين سره کار نه شته ، خپله د هيرا مندوي دې بند کړي . تاسو بيا د افغانيت او پښتونوالی خبرې هم کوی ، شرم وکړئ ! که له خدايه نه شرميږی له خلکو او انسانانو وشرميږئ !
* د طالبانو مور بی نظير بهوټو په ډاګه وويل چې : « د طالبانو پروژه د انګريز طرحه وه ، سعودي يې مالی ملاتړ وکړ ، امريکا هم ورته سر وښوراوه او پاکستان يې اجرايې مسؤليت په غاړه واخيست . اوس لازمه نه ده چې امريکا د طالبانو په ګناه يواځې پاکستان ملامت کړي . » د شرم د پاسه شرم ! طالبانو ، که د حياء په نوم څه پيژنۍ خولې مو بندې کړئ ! او کله چې د مزدور نوم اخيستل کيږي تاسو بايد اور واخلئ ! خو افغان ملت پوهيږي چې له تاسو نه افغانی غيرت په پنجاب کې پاتې شوی دی ، خو اسلامی غيرت هم نه لرئ .
* اوس بيا د طالبانو په نيتونو او ذهنونو کې خدای غائب دی . په زړونو يې د واک هوس او د دنيا تندې پنجې ښخې کړي دي . طالبان امريکائيانو او نړيوالو ته وايي چې دوی د پرون بی لکيو طالبان نه دي . دوی تغير کړی دی . آيا انتحاری بريدونو ته مو د مدينې د اسلامی فتوا ، د جاګارتا د اسلامی فتوا او د کابل د اسلامی فتوا مطابق ناروا وويل ؟ کله او چېرته ؟ ولې درواغ واياست؟ ولې ستاسو د بدمرغه واکمنۍ لاندې سيمو کې همدا نن او هره ورځ انسانی او اسلامی ضد جنايات ستاسو په ککړو لاسو ادامه لري ؟ هماغه صحرايي محاکمې ، هماغه دورې ، سنګسارونه هماغه کوتک او کيبلونه او هماغه طالبان ! تغير !؟ کوم تغير ؟
ولې درواغ واياست چې تاسو د امريکائيانو او خارجی عسکرو سره جنګيږئ ؟ په داسې حال کې چې د شمېرنو له مخې د څلورو کالو جګړو په جريان کې يواځې ۶۷ کسه خارجيان او ۴۵۰۰۰ کسه د افغانستان سربازان وژل شوي دي
چيرې دی ستاسو د افغان ضد او مسلمان ضد پليدې جګړې مشروعيت ؟
ولې مو خولې له اوبو ډکې وې کله چې بادار مو شاه محمود قريشی د هند د بريد په اړه د افغان د سولې بهير وګواښه ؟
ولې مو له تاريخی او سرلوړي افغانستانه د تروريستی پاکستان له پاره د هند پر ضد مورچل جوړ کړی دی ؟ ولې ؟ څنګه پاکستانی واکمن وايي چې طالبان مو د مذاکراتو ميز ته راکش کړل ؟ او ولې ستاسو د راکشولو مليونی او ملياردي باج پاکستان آخلی؟ او ولی ستاسو د راکشولو په خاطر بايد پاکستانی جلادان له امريکايي وحشی ترامپه د بلوچستان د مسلمان ملت د تباهی مجوز واخلی ؟ طالبه ستا جګړه ، ستا په لاس د افغان د وينو رودونه د کشمير په سودا کې ځي. نو دا ته څنګه افغان يې ؟ طالبه که ته افغان وي او د مذاکراتو ميز ته راتګ دې ملياردونه ارزش ولري ، نو دا ملياردونه ولی د افغانستان پر ځای پاکستان آخلی ؟
وايي خبرې ډيرې دی او سر يې يو دی . شرمونه مو ډير دی ، خو تر ټولو لوی شرم مو دادی چې طالبان ياست !
طالبانو ! تاسو واياست چې مرګ او ژوند د خدای په حکم او د تقدير پر بناء دی . نو بيا ولی د افغانانو د بلنو سره سره اسلام برباد ، مسکو او تهران ته منډې وهی او خپل سرلوړی هيواد افغانستان او خپل ښايسته کابل ته نه راځئ ؟ او د خپلو وروڼو سره جوړه نه کوې ؟ که مونږافغانان سره يو شو ، سوله تأمين شی په يوه خوله او يوه ځواکمن غږ به پر خارجی لښکرو غږ وکړو چې زمونږ هيواد پريږدي او خپلو هيوادونو ته ستون شئ ، بيلې ستونزو به زمونږ هيواد پرپږدي .
پوه شئ چې ستاسو او د آی-اس-آی شريک بريد پر مجاهدينو او د امريکا او مجاهدينو شريک بريد په طالبانو د داخلي نفاق پايله وه .
نور د خپل ملت تراژيدۍ او ماتم ته د پای ټکئ کيږدئ او له پردو لاس واخلئ ! افغانيت او اسلاميت ته راوګرځئ ! د خارجی دولتونو او حکومتونو سره يواځې او يواځې افغان دولت او افغان حکومت د خبرو آترو او اړيکو د جوړولو انحصاری حق لری ، نه ډلې ، ګوندونه او غير دولتی کړئ ! پای

 

امريکا او پاکستان اړيکي

 

27.6.2019Azimuldin Ilmi
څو کاله مخکې مې په يوه ليکنه کې د ا مريکا او پاکستان په اړيکو کې د ترينگلتيا خبره مکاري بللي وه او ليکلي مې و چې پاکستان د افغانستان په اشغال کې د انگلستان او امريکا قوي متحد دی. په ليکنه کې راغلی و, امريکا ځکه له پاکستان سره اړيکي ترينگلي ښيي چې غواړي د پاکستان د عام ولس باور د هغه هيواد پر حکومت او پوځي اداره کمزوری نه شي.
عام ولس نه غوښتل چې د پاکستان حکومت په افغانستان کې د امريکا د ظلمونو مرستندوي واوسي. امريکا, انگلستان او د پاکستان حکومت درېواړه په دې خبره پوهيدل, نو ځکه په شعوري توگه, په مصنوعي ډول, د پاکستان او امريکا د اړيکو غولوونکې ترينگلتيا رامنځته کېدله. انگلستان او امريکا غوښتل په فريب او مکارۍ سره د پاکستان پر پوځي اداره د خلکو باور وساتي او د اړيکو د ترينگلتيا شتون د خلکو د باور ساتنې لپاره اړين و.
په تېرو اتلس کالو کې, د افغانستان په جغرافيا کې پر مظلومو خلکو, د امريکا او انگلستان د اشغالگرو پوځونو د ظلمونو د نوملړ څرگندونه اسانه نه ده. پر ودونو او بې گناه ولسونو باندې له بمباريو نيولې د ښځو او ماشومانو تر وژنو او په شپنيو عملياتو کې د رنگارنگ بشري ضد جناياتو شمېر له کچې وتلی دی. د افغانستان په جغرافيا کې اشغالگرو د بمونو د مور تر بم پورې رنگارنگ نوې وسلې وازمايلې.
د پاکستان پوځ د امريکا د درې ديرش ملياردو ډالرو مرستې په مټ په پښتونخوا کې د ترهگرو ځالې او پټنځايونه جوړ کړل, ترهگر يې وروزل, له ترهگرو سره د جنگ په پلمه يې په پوځي عملياتو کې د پښتونخوا پښتانه وځپل او د ديورند پر مصنوعي کرښه يې د پښتنو د کورونو په منځ کې اغځن تارونه وغځول. د انگريزي ښکيلاک ځايناستي پنجابي ښکيلاکگر پوځ د مصنو عي انگريزۍ کرښې په دواړو غاړو کې د ورونو خلکو د کورنيو تر منځ د خپلوۍ اړيکي او د کرښې په دواړو خواوو کې د هغوي ملکيتونه په هيڅ وگڼل او خلک يې د تگ راتگ لپاره د ويزو درلودنې ته اړ ايستل. دارنگه د انسانيت ضد عمل د پنجابي پوځ بادارو انگريزي ښکيلاکگرو په خپل وخت کې نه کاوه.
امريکا به فکر کاوه افغانان په دې نپوهيږي چې په کوټه او پيښور کې د طالبانو د رهبرۍ شوراگانې د امريکا, انگلستان او پاکستان په خوښه فعاليت کوي. افغانان پوهيدل چې طالب مشران په پاکستان کې يرغمل دي او هر يو چې د پنجاب او د هغه د بادارانو د موخو په لار کې خنډ رامنځته کړي په فزيکي ډول له منځه وړل کېږي چې يوه څرگنده نمونه يې ملا منصور و. د امريکا او انگلستان سياسيونو په وار وار ويلي وو چې د افغانستان جگړه او همدارنگه په افغانستان کې د بهرنيو پوځيانو حضور به اوږدمهالی وي. په افغانستان کې د جنگ د اوږدونې په موخه په قصدي توگه رنگارنگ جنگي جنايات ترسره کېدل چې قهريدلي خلک د مخالفو جنگياليو په ليکو کې جنگ کولو ته اړ شي. دا چې وايو پر افغانانو جنگ بهرنيانو تپلی دی, دا تپنه له چا پټه نه ده, طالب مشران د جنگ لپاره د امريکا او انگلستان په کلک متحد هيواد پاکستان کې يرغمل وو او د افغانستان دولت د مالي ستونزې له امله د بهرنيانو شتون ته اړ و.
اوس داسې باور رامنځته شوی چې د امريکا جمهور رئيس, ښاغلی ډونالډ ټرمپ, د انتخاباتي مبارزې د وخت پر کړې ژمنه عمل کوي او له افغانستان څخه خپل پوځونه باسي, نو ځکه له طالبانو سره د سولې خبرې اترې د قطر په پلازمېنه, دوحی, کې روانې دي. افغان ولس په ډاگه ويني چې امريکا د افغانستان د سولې په بهير کې هم, د تپلي جنگ د بهير په شان, خپل متحد (پاکستان) ته کليدي نقش ورکوي. امريکا غواړي طالبان د پاکستان د نورو يارانو سره يوځاي چې له شک پرته ټول د انگلستان او امريکا ياران هم دي د واک پر څوکيو کښينوي. د افغانستان خلک له خونړي تپلي جنگه زيات ستړي دي او سوله غواړي. له جنگه ستړو خلکو ته دا مهمه نه ده چې د افغانانو له منځه څوک واک ته رسيږي, هغوي ته يوازې د ملي گټو خونديتوب, د وطن خپلواکي او تلپاتې سوله اهميت لري. خداي (ج) مکړه, که تر سولې او پخلاينې وروسته, د سولې تضمين ته د نه پاملرنې له امله, په افغانستان کې بيا کورنی جنگ پېښ شي, مسئوليت به يې د نړيوالې ټولنې او په تېره بيا د انگلستان او امريکا پر غاړه وي.
ع. عليمي

مسکو چاپ «نېزاويسيمايا ګزیته» د 18.06.2019 نېټې ګڼه کې دغه مطلب خپور کړی دی. پښتو ژباړه يې دلته ولولئ.

داکتر شير حسن

د پاکستان پښتانه د پوځ تروريستي کردار ته په «لويه جرګه» ځواب وايي

اندرې سېرېنکه د «نېزاويسيمايا ګزیتې» ځانګړی خبريال  18.06.2019

پښتون ژورناليست محمد بلال خان په اسلام آباد کې د نامعلومو ترورستانو له خوا ووژل شو.

د پاکستان پښتانه ددغه ولس د استازو د پراخې غونډې «لوې جرګې» جوړيدو ته تياری نيسي. تمه کيږي چې د لوې جرګې په ترڅ کې به د پاکستان د پوځيانواو د هغوی سره د تړلو جهادی ګروپونود مخ پر زياتېدونکې ترورو پروړاندې د پښتنو د واحد عکس العمل پر ستراتيژۍ بحث او پرېکړه وشي. د «پښتون ژغورنې ملي بهير» سرچينې څخه « نېزاويسيمايا ګزیتې» ته خبر ورکوي چې د پاکستان د حکومت او پوځي ادارې له پاليسۍ څخه د نارضايت لړۍ حتی په پوځي قطعاتو کې هم مخ په پراخېدوده.

وړمه ورځ په اسلام آباد کې مشهور پښتون خبريال محمد بلال خان د نامعلومو ترورستانو له خوا ووژل شو. په پېښور او اسلام آباد کې د «دنېزاويسيمايا ګزیتې»د سرچينو په قول: «محمد بلال خان له هغو ګوتې په شمار خبريالانو له جملې څخه و، چې په ښکاره يې د پښتنو پر وړاندې د پاکستاني پوځيانو له جناياتو پرده پورته کوله، هغه د خواله رسنيو فعال کاروونکی و، په فسبوک کې 30 زره کسانو د هغه ليکنې لوستلې. په ميديايي او ټولنيزو رسنيو کې د هغه ليکنې او خپرونې ډيرې اغيزمنې وې».  په پېښور کې زموږ د سرچينو په قول د محمد بلال خان د قتل تر شا د پاکستان د استخباراتو لاس دی، چې په دې وروستيو کې يې  د پوځيانو او د هغوی تر کنترول لاندې جهادي وسلوالو سازمانونو سره يو ځای د پښتنو د مشرانو او ټولنيز ذهنيت ترور او قتلونه پيل کړي دي. «بلال خان تر وژل کېدو لږ وخت مخکې په خپله فسبوک پاڼه کې په طنزي انداز ليکلي وو: «کېدی شي د پاکستان د استخباراتو نوی مشر به ډير ژر «اميرالمؤمنين» ونومول شي.(«اميرالمؤمنين»- د اسلام د خليفه له مقام سره برابر د ټولو مسلمانانو مشر ته وايي، چې اوس دغه لقب د جهادي – ترورستي ګروپونو د مشرانو لپاره کارول کيږي«ن.ګ»). په دې وسيله بلال په روښانه ډول له داعش او طالبانو(دغه دواړه ډلي په روسيه کې ممنوع دی «ن.ګ») سره د پاکستان د استخباراتو او پوځيانو اړيکو او ملاتړ ته ګوته نيسي. تر دغې خپرونې لږ وروسته بلال ته له کوره تلفون راځي او کور ته په لاره کې هغه د نامعلومو ترورستانو له لاسه په کوڅه کې ووژل شو».

د «ن. ګ» منابع په دې باور دي چې د محمد بلال خان قتل په پاکستان کې ټولو خبريالانو او د رسنيو کارکوونکو ته ګواښ ګڼل کيږي.

د محمد بلال د قتل سره په يو وخت د خيبر پښتونخوا ایالت په باجوړ ښار کې د ملي عوامي پارټۍ په سيمه اييز مشر ګلداد باندې د نامعلومو وسله والو له خوا بريد وشو. د ملي عوامې ګوند منابعو زموږ ورځپاڼې ته وويل:« په چاودنه کې د ګلداد موټر له منځه ولاړ، د هغه د وجود ډير ځايونه ټپي دی خو له نېکه مرغه هغه ژوندی دی. زموږ پر ګوند دا يو نوبتي بريد دی. په وروستيو لسو کلونو کې په ورته بريدونو کې زموږ 120 تنه ملګري، فعالين، ګوندي مشران، وزيران، وکيلان، ځايي مشران او مامورين وژل شوي دي. سره له دې چې په مروج ډول ددغو ټولو قتلونو  او جناياتو مسؤليت طالبان په غاړه اخلي، خو موږ د شواهدو او مدارکو پر بنياد باور لرو چې طالبان يوازې د پريکړو عملي کوونکي دي».  پر ګلداد باندې د بريد مسؤليت لاتر اوسه هيچا په غاړه نه دی اخيستی.

په پښتون ملي غورځنګ کې زموږ  د ورځپاڼې منابع په دې کې شک نه لري چې په محمد بلال او ګلداد باندې د بريدونو تر شا «د پاکستان اصلي واکمنان- پوځي مشرتابه او استخباراتي اداره» ولاړ دی. دغه منابع وایي:«هغوی د پښتنو د اعتراضي فعاليت له قوت او په عمومي ډول د پوځيانو تر کنترول لاندې د عمران خان د حکومت د ټولنيزي- اقتصادي تګلارې په وړاندې د هيواد د اوسيدونکو د عام نارضايت څخه په ويره کې دي. په دې وروستيو کې د ښکاره شويو معلوماتو له مخې د خلکو پراخ اعتراضي مزاج د پاکستان د پوځ قطعاتو ته هم نفوذ کړی دی. پوځيان هڅه کوي چې د طالبانو اونورو ترورستي ګروپونو د کراېې او استخدام پواسطه د ترور او دهشت د تکتيک په عملي کولو د عام اعتراض څپه وځپي. د ترور او دهشت د هدف په توګه تر ټولو دمخه هغه څوک انتخابيږي چې د پښتنو په منځ کې ډير مشهور وي او پر ټولنيز ذهنيت قوي اغيز ولري».

 په اسلام آباد او پېښور کې د «ن. ګ» سرچينې وايي چې د پاکستان پر پښتنو باندې د فشار يوه بله وسيله په شمالي وزيرستان کې د ګرځبنديز يا نظامي حالت اعلان دی. زموږ منابع وايي «ګرځبنديز – په حقيقت کې د «پښتون وژنې اجازه نامه ده» چې د پاکستان نظامې ادارې صادره کړې ده. خلکو ته نه يوازې اجازه نه ورکول کيږي چې په ټاکل شوي وخت له خپله کوره کوڅې ته ووځي، بلکې هغوی ته د عاجلو روغتيايي مرستو رسولو لپاره د امبولانس د راغوښتلو اجازه هم نشته. خلک له کور څخه د کوڅې پلو کړکيو ته هم نه شي نږدې کيدی. څوک چې د کور د انګړ له سوريو د کوڅې ننداره کوي، له خبره پرته د مرميو له خطر سره مخ دی. يوازې په څو وروستيو ورځو کې په شمالي وزيرستان کې درې ماشومان او يوه حامله مېرمن له دې کبله مړه شول چې د لومړنيو طبي مرستو امکانات ورباندې پرې شوي وو. اوس پوځيان ددغې ميرمنې خپلوانو ته په ګواښ سره وايي چې اواز پورته نه کړي او خپل مړی دې په هديره کې نه،  بلکې د خپل کور په انګړ کې خاورو ته وسپاري». لکه پخوا چې مو ويلي وو، بيا  يادونه کوو چې په شمالي وزيرستان کې ګرځبنديز تر هغه وروسته وضع شو چې پاکستاني پوځيانو د مې مياشتې په 26 نېټه خړکمر ته نږدې د پښتون ژغورنې غورځنګ د پلويانو په سوله اييزه مظاهره ډزې وکړي. هغه وخت د مختلفو راپورونو له مخې له 18 تر 23 کسان ووژل شول، د پښتون ژغورنې غورځنګ مشران او د پاکستان د ملي اسامبلې وکيلان علي وزير او محسن داوړ زندان ته واچول شول.

د پوځيانو د زور زياتي په ځواب کې د پښتون د ملي غورځنګ مشرتابه له شمالي وزيرستان څخه د پاکستان د پوځ د قطعاتو د وتلو غوښتنه وکړه او د رمضان د مبارکې مياشتې په پای کې يې د پراخو اعتراضي مظاهرو اعلان وکړ.

 د پښتون ژغورنې تحريک مشرتابه ته نږدې سرچينې «ن. ګ» ته وويل: «وروسته پريکړه وشوه چې د اعتراضي حرکتونو تکتيک بدل شي. د ملې عوامي پارټۍ د مشرتابه په وړانديز وپتيل شوه چې د اعتراضي حرکتونو پيل وځنډول شي. تر هرڅه دمخه دې د هيواد دټولو پښتنو د استازو لويه جرګه راوبلل شي، چې د ټول ولس د ملاتړ رايه تر لاسه شي. په پام کې ده چې د ولس د استازو د جرګې په ترڅ کې د کار واحده ستراتيژي، د اعتراض سياسي پروګرام او د مبارزې ټاکلي اهداف تدوين او تصويب شي».

د لوی جرګې د تدوير وخت لاتر اوسه پټ ساتل شوی دی، خو د ټولو پښتنو  د استازو د پراخې غونډې د جوړيدو ځای ټاکل شوی دی، جرګه به په پېښور کې د  «باچا خان مرکز» په انګړ کې جوړه شي، چې د ملي عوامي پارټۍ ملکيت دی. دا هم څرګنده شوې ده چې د لوی جرګې د رابللو فکر د پښتنو د ټولو سياسي ګوندونو او ټولنيزو سازمانو له خوا تاييد شوی او ملاتړ يې شوی دی. د جرګې په کار کې د خيبر پښتونخوا، بلوجستان، د هيواد له نورو سيمو او همدارنګه د پاکستان له ټولو ښارونو څخه د پښتنو د غټو ټولنو استازي  برخه واخلي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ له مشرتابه څخه «ثنا اعجاز» زموږ خبريال ته وويل: «موږ پښتانه غواړو هغه حقوق مو په عمل کې پلي شي چې د پاکستان په اساسي قانون کې ټاکل شوي دي. موږ له همدې کبله مجبور شوي يو چې پاڅېږو او خپل حقوق وغواړو ، د تروريزم له تورو قواوو څخه خپل خلک او خپله خاوره وژغورو، هغوی چې موږ يې د مرګ له ګواښ سره مخامخ کړي يو. موږ به د تورتم قواوو ته اجازه ورنه کړو چې بيا زموږ د خلکو او ټولو نړيوالو له ژوند سره لوبې وکړي، موږ د هر ډول تروريزم او اکستريميزم  پر خلاف يو، موږ غواړو په يوه متمدنه ټولنه کې ژوند وکړو چې د دموکراتيکو اصولو پر بنسټ د ټولو اتباعو حقوق په کې يو شان وي. نړيواله ټولنه بايد په پاکستان فشار راوړي چې د بشر د حقوقو منشور او د هيواد اساسي قانون مراعت کړي، دا به زموږ په هيواد کې د دموکراسۍ ملاتړ او ساتنه وي».

د ثنا اعجاز په قول «دپښتنو وينه تويونه»نه يوازې په خيبر پښتونخوا کې روانه وه او روانه ده: « ترورستي ډلې د دوه طرفه تېري چړې په توګه وکارول شوې چې د «ډيورنډ خط» په دواړو خواوو کې زموږ وينې توی کړي. د امريکا 33 ميليارده ډالره هغه چا ته ورکړل شو، چې اسامه بن لادن ته يې د پټېدو ځای ورکړ. دوي غواړي دغه پيسې د بيا ځل لپاره د ويني تويولو او د پښتنو او نړيوالو د بیا غولولو لپاره وکاروي».

ثنا اعجاز زياتوي: موږ د هغه سياست پر ضد  ولاړ يو او تل به ودريږو، چې زموږ د خلکو وينې تويوي، په پښتنو، بلوڅو، سنديانو، سيرايکو او نورو ديني اقليتونو ظلم او ناروا کوي. موږ په 21 پيړۍ کې ژوند کوو، نو  د تروريزم پر بنياد به هيڅ ډول سياست ته هيڅکله ددې اجازه ورنه کړو چې بيا غلبه پیدا کړي، بيا زموږ کورونه وران کړي او بيا په سيمه او نړۍ کې سوله او ثبات وګواښوي».

هغه وايي«دپښتون ژغورنې غورځنګ» په پاکستان کې د ملي مبارزې محصول دی چې د تيرې پيړۍ په اوږدو کې روانه وه. ددغې مبارزې په رڼا کې ځوان نسل وهڅېده چې د تروريزم پر بنسټ د جوړ شوي سياست په وړاندې د ګډ مقاومت پلاتفورم جوړ کړي. په «پښتون ژغورنې غورځنګ» کې  د ښځو او ماشومانو په شمول د ټولنې ټول طبقات او قشرونه ونډه لري.  تروريزم ټول پښتانه وځورول، خو پښتنو يې پر وړاندې د ټولنيزو ستوونزو د حللارې په توګه د عدم تشدد ستراتيژي  غوره کړه».

ثنا اعجاز زياتوي: « موږ هغه دولت ته د شک په سترګه ګورو چيرې چې د تروريزم ، د خلکو د تښتولو او وژلو ځای وی. هلته چې زموږ  شتمني، کورونه ، کلي او ښارونه ويجاړ او زموږ کلتور او معنوي هستي ولوټل شي او پښتانه په نژادې تبعیض تر نورو خوار، ‌ذليل او د تروريزم قرباني شي. په پاکستان کې د دموکراسۍ پلويان، مدني ټولنه او د بشر د حقوقو د دفاع سازمانونه بايد په هيواد کې د دموکراسۍ پر بنسټ د سياسي سيستم د جوړښت او روښانه راتلونکي په خاطر د تروريزم، ظلم، ناروا، دهشت او وحشت پر  بلا د بري لپاره يو ځای اواز پورته کړي».

ثنا اعجاز وايي: « نن په ټول پاکستان کې هر ځای زموږ ګڼ شمير فعالين نيول کيږي او يا تر تعقيب لاندې دي، ډيری مجبور دي چې پټ شي، د هغوی نومونه د تعقيب په تور لست کې شامل دي. خو سره له دې موږ نه نهيلي کيږو او ډير ژر به د اعتراضونو او سوله اييز مقاومت  نوې څپه پيل کړو».

زموږ د سرچينو  په باور د ثنا اعجار افکار او نظريات تر ډيره حده ښايي د پښتنو د مقاومت د هغه سياسي پروګرام بنسټ

 . وي، چې په پېښور کې د پښتنو د راتلونکې لويې جرګې استازي به بحث ورباندې کوي.