‎د هېواد ستونزې

Noor Sapand

1 oktober · 42492224_1812862165503252_6497167933997842432_n

‎افغانستان ته زیاتې ستونزې مخته پرتې دي . تر ټولو ستر مشکل د ملي فکتور په توګه د پياوړو سرترسرې دموکراتیکو او وطنپالونکو ګوندونو نشوالی دی . له دې کبله په هېواد کې دموکراسې نه نهادینه کیږي او یو شمیر کړۍ او اشخاص ځان له قانون او قانونې ارګانونو څخه لوړ نیسې او هر ‌‌‌‌‌‌ډول خپلسریو ته مخه کوي . که څه هم چې دا حالت د یو شمیر بهرنیو څرګندو ، په تیره بیا د سیمه ایزو مکارو کړیو په ګټه دی ، خو د بیا جوړیدونکې افغانستان له پاره ستر زیان اړولی شي . په تیرو ۵ لسیزو کې ، هر افغان مشر چې لږ څه افغانستان د اقتصادي ودې او د مالي دسیپلین د ټينګښت په لور برابر کړی یا له منځه تللی او یایې واکمنې د سترو ګواښونو سره مخامخ شوي ده . روڼ اندو او خلکو هم د بیلابیلو دلایلو له مخې ، له خپلو هغو مشرانو پوره او پر وخت ملاتړ نه دی کړی چې هغوي غوښتل افغانستان په خپلو امکاناتو یو متکې هېواد جوړ کړي . زه دا منم چې دې مشرانو به هم خپلې نیمګړتیاوې درلودلې ، خو که خلکو او روڼ اندو په شریکه له دغو اقداماتو ننګه کړي وئ او د هغې په پلې کولو کې یې خپله دنده سمه پلې کړي وئ ، افغانستان به داسې زیربناوي درلودلی چې ورانول یې جنګې کړیو ته اسان کار نه وئ . په تیرو څه د پاسه درې کلونو کې چې د افغانستان د اقتصادي‌‌‌‌‌‌ ودې ، مالې دسیپلین د ټينګښت او پر کورنیو امکاناتو د اتکا اړوند ، نسبې ښه خوځښت پيل شو ی ، لېدل کیږي چې د سبوتاژ کوونکو په وړاندې د خلکو او روڼ اندو چلن د زیات ‌‌‌‌‌‌ډا‌‌‌‌‌‌ډ وړ نه دی . له دې کبله د سیمې او نړۍ په کمین کې ناستې کړۍ ، د ملامتۍ پړه یوازي په هغه چارواکو اچوې چې په دغو پریکړو کې عمده رول لوبوې . سمونونه او نوښتونه هغه وخت ښه پایله لري چې خلک او د ټولني اګا قشر ور څخه ملاتړ وکړي .
‎همدارنګه هغه هېوادونه چې د افغانستان په اقتصادي وده او مالي پياوړتیا کې مهمه برخه لري ، نه دې توانیدلې چې د سبوتاژ کوونکو په مخنیوي کې له افغان وطنپالونکو مشرانو څخه ملاتړ وکړي . دمدرحاله امریکا ، هندوستان او یو لړ نور غربې هېوادونه د افغانستان په اقتصادي وده کې د پام وړ پانګونه کوي ، خو د پانګونو په وړاندې د پرتو ګواښونو اړوند ‌‌‌‌‌‌ډير لږ او یا هم هیڅ نه کوي . د پانګې د ضایع کېدو او په دې برخه کې د شوي فساد د پړې ګوته هغوي ته نیغیږي چې د پانګونې د جلبولو او مدیریت چارې ورتر غاړې دي . که لږ موضوع روښانه کړو ، وینو چې هندوستان د افغانستان په بیا جوړونه کې دریم ځاې لري ، خو کومه جګړه چې په افغانستان کې نښتې تر یوي کچې د پاکستان او هند د ګټو جګړه ده چې افغانان په کې د اور د لرګیو په توګه استعمالیږي ، خو د جرړې د بیخې ایستلو له پاره هندي لوری هغه ګامونه نه پورته کوي چې په افغانستان هندوستان دواړو کې د تلپاتې سولي د راستنولو لامل شي ! ورته حالت د امریکا او غرب په مرستو کې هم لېدل کیږي چې ، هر وخت د دې مرستو داستان د افغانانو له غوږونو تیرول کیږي او کله هم موضوع دومره توده شي چې سیګار هم په کې د خپلو ګوت نیونو تنده ماته کړي . خو که کوم افغان مشر بیا د مرستو د ضایع کېدو کورنې او بهرنې تخلف کوونکې ټينګ کړل ، بیا نه نړیواله ټولنه او نه هم تر یوي کچې افغان ولس او د هغې روڼ اندې د موضوع د تعقیب کوونکو تر څنګ ودریږې . که حالت په همدې شان ادامه وکړي ، ګومان نه کوم چې د هېوادوالو له منځ څخه به داسې مشر او چارواکی راووځې چې د وطنوالو د بشپړ باور څخه برخه من شي . په دغه لوبه کې د افغانستان ‌‌‌‌‌‌ډير پوه او هوښیار شخصیتونه ورو ورو خپل اغیز له لاسه ورکوي او هغه کړۍ او عناصر ورځ تر بلې پياوړې کیږي څوک چې د سمونونو ، د اقتصادي ودي او مالي دسپلین پر خلاف عمل کوي او د فشار په وخت کې د خپلو کورنیو او بهرنیو ملاتړو ناپاکه غیږو ته ځانونه ورغورځوي . وضع دومره خرابه ده چې په نسبې ‌‌‌‌‌‌ډول ښه مدیریت کوونکې چارواکې خپل کرکتر بدلولو ته مجبوریږي او د معامله کوونکو کړیو لورته د تمایل په فکر کې لویږي . زموږ جګړه زپلی ولس چې د زیاتو نورو ورته ستونزو سره مخامخ دی ، دا یو بل مشکل دی چې د هغوي په اوږو لا نور فشار زیاتوې . هېوادوال او د هغوي روڼ اندې باید وضعیت ته په کتو ، له خپلو هغو مشرانو او چارواکو ملاتړ وکړي چې د هېواد د سیاسي پوځي حالت تر څنګ د اقتصادي ودي او مالي دسپلین په هدف د وړ مدیریت ظرفیت او اراده لري . همدارنګه په حکومت او نړیواله ټولنه زور راوړې چې په هیڅ صورت د تخلف کوونکو خوا ونه نیسې او په هیڅ بهانه مفسدین او تخلف کوونکې د پنا اخستو چانس او ځاي ونه لري . همدارنګه له نړیوالي ټولني وغواړي ، که ریښتیا هم دوې له افغانستان سره د مرستې اراده لري او غواړي افغانان د دوي د مرستو منندوي او احسان من شي ، اړینه ده د هېواد دننه او بهر د هغو مرکزونو په له منځه وړلو کې د افغانانو سره مرسته وکړي ، کوم چې جګړه ، سیاسي ، اقتصادي او فرهنګي بې ثباتې له هغې ځایونو ، سرچینه نیسې .
‎همدارنګه د هېواد وطنپالونکو سیاسي ګوندونو ، مدنې ټولنو ته په کار ده چې د افغانستان او د هغې د هېوادپال تخصص لرونکې قشر او پاک لاسو ملي کادرونو په دفاع کې ودریږي او په دې مهمه برخه کې وطن له نورو ضایعاتو وژغوري .

‎په درناوی

 

د افغانستان د ملي پرمختګ ګوند د دارالانشا اعلامیه

 

بسم الله الرحمن الرحیم

کابل — افغانستان

۷ / ۸ / ۱۳۹۷

دملی ، سراسری ، دموکراتیک اغیزمن واحد ګوند دجوړښت لپاره د خلکو کور خونو ، د کابل بې پري شورا ، د یو شمیر خلکې ریښه لرونکې ګوندونو او غیرتنظیم شوو ملګرو د ۹ میاشتو شاوخوا دیالوګ او خبرو اترو د نتیجو په هکله 

د افغانستان د ملي پرمختګ ګوند دارالانشا په مینه او هر اړخیزه توګه د خلکو کور خونو ، د کابل بې پري شورا ، د خلکې ریښه لرونکو یو شمیر ګوندونو او سازمانونو هغه تودي خبرې اترې ، کمینټونه او سپارښتنې چې د ګوندي یووالي او یو سرترسري ‌‌‌‌‌‌ډموکراتیک او وطنپالونکې ګوند د تشکیل په هکله کړي ، جوړونکې ، لاره ایستونکې او پلې کیدونکې بولي . له هغې بشپړ ملاتړ کوي او د شوي بحث د عمومې مضمون په روحیه د یو سرترسرې ګوند په را اوچتیدو کې فعاله برخه اخلي .

د ګوند د دارالانشا غړي په مجموع کې د ۹ میاشتو شاوخوا شوئ بحث د یوه دموکراتیک او وطنپالونکې ګوند د جوړیدو له پاره ګټور بولې او په شوو خبرو اترو ، نظر څرګندونو او کمینتونو کې د نظریاتو د توپير مطرح کیدل او یا مخالفت د دموکراسۍ غوره ځانګړتیا بولې او هغې ته درناوی کوي.

دارالانشا د یووالي او جبهو جوړولو په برخه کې د افغانستان د ملي پرمختګ ګوند ، چې یو وخت د ملي ګوند ، د وطن د ترقۍ ملي ګوند په نومونو هم یاد شوی ، تجربه ، عملي کار او صداقت ستایي او د مردم له ګوند څخه چې د فکري او تشکیلاتي انحراف لار یې خپله کړي وه ، په زړورتیا واټن نیول یو اصولي اقدام بولي .

سربیره پر دې چې ملي پرمختګ ګوند ، د زیاتو تشکیلاتي مخته پرتو ستونزو سره مخامخ ‌ؤ او د انشعاب په ټپونو يې د ګوندي بیا رغاونې پټۍ لا نه وي ایښې چې ، د ګوندي مکلفیت له مخې د خلکو کور خونو ، د کابل بې پري شورا او د یو شمیر ګوندي تړا‌ؤ نه لرونکو ملګرو د یووالي د پيل شوي بهیر څخه د ننګې او ملاتړ په فعالیت بوخت شو .

په خواشینۍ باید ووایو چې د ګوندونو ، سازمانونو یو شمیر استازو او ګوندي تړا‌ؤ نه لرونکو ملګرو زموږ د عینې ستونزو له درک کولو پرته په ګوند او ځينو کادرونو ‌‌‌‌‌‌ډول ‌‌‌‌‌‌ډول ټاپې ولګولې او د هغوي په وړاندي یې تحریک کوونکې ژبه او قلم وکارولو . هڅه یې وکړه چې خپل ځانونه د یووالي اصلي مدافعین او موږ د یووالي مخنیونکې وښيي .

څرنګه چې د ملي پرمختګ ګوند مشرتابه او غړو د ګوندي یووالي په هکله عملي کاري تجربه لرله ، په پوره حوصله مندۍ یې دیووالي د پيل شوي بهیر ‌‌‌‌‌‌ډله ایزو او انفرادي غړو ته ثابته کړه ، چې د ملي پرمختګ ګوند د عالې ګوندي سیاسي فرهنګ په درلودلو سره ، د یووالي بهیر ټولو خوا‌ؤ ته درناوی کوي او په سړه سینه او مغزو ، د نظر اختلاف او بیلا بیلو لیدلورو ته د معاصرې دموکراسۍ په هنداره کې ګوري او د هیڅ یوي خوا د نفې کولو موخه نه لري او د مینه والو لورو په اشتراک د ګوندي یووالي پلو ته په زړورتیا مخته ځې .

اوس چې د خلکو کور خونو ، د کابل بې پري شورا ، د خلکې ریښه لرونکو یو شمیر ګوندونو ، سازمانونو او ګوندي تړا‌ؤ نه لرونکو ملګرو له منځ څخه یوه اجماع راوتلې او د ګوندي یووالي په لور د اشتراک په ‌‌‌‌‌‌ډيرو ټکو یې موافقه او لاسلیک کړی ، دادی موږ یو ځاي مخته ځو او هغوي چې د ګوند او یا شخص له نامه یې په نورو پړي اچولي ، بې له کوم څرګند دلیل زموږ د راټولې شوي اجماع څخه وتلې او یایې خپلې اړیکې ورسره سړې کړي دي .

په داسې حال کې چې د افغانستان د ملي پرمختګ ګوند دارالانشا د یووالي له اجماع څخه د وتلو چلند خواشینونکی بولې ، د ګوندي یووالي د بهیر په ټولو خوا‌ؤ ، د خلکو کور خونو ، د کابل بې پري شورا ، ګوندونو ، سازمانونو او ګوندي تړاو نه لرونکو ملګرو غږ کوي چې رامنځ ته شوي اجماع وساتې او د یوه دموکراتیک او وطنپالونکې ګوند د جوړیدو کار ژر پيل کړي .

د ګوند دارالانشا په داسې حال کې چې د خلکو کور خونو ، د کابل بې پري شورا او د ګوند د غړو له پلې شوي کار او فعالیت څخه مننه کوي ، د ملي پرمختګ ګونددارالا نشا خپلو شوراګانو او ګوندي غړو ته دنده سپاری چی دلاندی مواردو په عملی کولو کی چټک ګامونه پورته کړی او پورته یاد شوو ، دیووالی اجماع ټولو شاملو ګوندونو او خوځښتونو ته وړاندیز کیږی چی په دی هکله زمو ږدګوند سره همغږی شی 

  • د افغانستان د ملي پرمختګ ګوند لارښوونکې ارګانونو ، شوراګانو ، غړو دنده سپارل کیږي چې د تیر په څير د خلکو کور خونو ، د کابل بې پري شورا ،‌ خلکې ریښه لرونکو سازمانونو او ګوندي تړا‌ؤ نه لرونکو ملګرو سره د ګوندي یووالي بهیر په چټکتیا او بریالیتوب کې لا نوره مرسته وکړي او د یوه سرترسري دموکراتیک او وطنپالونکې ګوند جوړیدل په حقیقت بدل کړي .
  • د خلکو کور له خونو ، د کابل بې پري شورا ، د یووالي بهیر کې د شاملو سازمانونو او ګوندي تړا‌ؤ نه لرونکو ملګرو څخه په درناوي هیله کیږي چې د رامنځ ته شوي اجماع د هغو موافقو پر بنست چې د یووالي خوا‌ؤ پرې لاسلیک کړی ، د یوه دموکراتيک او وطنپالونکې ګوند د جوړیدو کار چټک کاندي او اجازه ورنه کړي تشکیل شوي اجماع د پاشل کېدو په لور رهې شي .
  • د دې له پاره چې د ګوندي یووالي کار او د ګوند جوړیدل یقینې شي ، وړاندیز کیږي چې د ګوندونو او سازمانونو له اوسنیو نومونو څخه ماسیوا ، په جلا نوم نوی ګوند جوړ کړل شي او د ګوندونو او سازمانونو هیڅ اوسنی مشر دې د موقتې ګوندي دوري مشرتوب په غاړه نه اخلي .
  • څرنګه چې په هیواد کې څلور لسیزي افغان وژونکې جګړه ادامه لري ، ټولنه د نفاق په اور کې سوځې ، د ګوندي یووالي لورو ته وړاندیز کیږي چې ګوندي اسناد د پخلاینې او منځلارېتوب پر اصل جوړ کړل شي چې ګوند د ټولني په بیلا بیلو قشرونو کې د ننوتلو او اعتبار واک او اغیز تر لاسه کړي .
  • خلکې مخینې او تیر ته په پوره درناوي ، د هغې دورې د کار او فعالیت مثبتو ټکو ته په راتلونکو فعالیتونو کې د ځاي ورکولو تر څنګ ، وړاندیز کیږي ګوند د معاصرې دموکراسۍ په نوي بنسټ جوړ او د خلکو رایه د افغاني ټولني په ټولو کچو کې د واک د لیږد وسیله شي او په هر ‌‌‌‌‌‌ډول اصلاحاتو راوستلو کې خلک وپوښتل شي .
  • راتلونکی ګوند باید د هر ‌‌‌‌‌‌ډول افراط څخه خلاص ګوند وي ، د جګړې زپلې افغانستان د هر هیوادوال د غږ د اوریدو مرکز او د خلکو د هرې کتګورۍ د ستونزي د اوریدو ‌‌‌‌‌‌ډا‌‌‌‌‌‌ډمنه مرجع وي . ګوند کې باید د کیڼ او ښې افراط له پاره د ودي یوانچ ځاي نه وي ، هر څوک باید ‌‌‌‌‌‌باور وکړي چې د جګړي د هر مصیبت په هکله خبرې زموږ د ګوند له خوا ښې اوریدل کیږي او هلته یې د حل لارو اړوند ښه مشوره ورکول کیږي .
  • ګوندي یووالی اوجوړښت ، باید د دموکراسۍ اصولو پر بنسټ وشي . له لاندې څخه پورته ته د ګوندي ټولو شوراګانو ، ارګانونو او د هغې د مسولینو انتخابې کیدل ، دود وګرځې او د هغوي په وړاندي تل مقاومت وهڅيږي څوک چې د ټاکنو اصل معاملې ته ږدي .
  • افغانستان او د هغې خلک د ښې او چپ افراط ، د بې سارې چلندونو قربانې ګرځید لی ، خلک له دې غبرګو چلندونو سخت ستړې شوي . خو افراطيون لا تر اوسه خپلې ناکامې نسخې له جګړي څخه د افغاني ټولني د ژغورنې په موخه مشورې ته وړاندې کوي . اما زموږ ګوند د حالاتو د ژورې څيړنې په پایله کې ، د خلاصون او د جګړي د ټپونو رغولو امکان دښی او چپو افراطی کړنو پرته په یو دموکراتیک وطنپالونکې ګوندي چلند کې ګورې او له ټولو سوله خوښوونکو او ترقې غوښتونکو ځواکونو څخه د ورته چلند د غوره کولو ارزو کوي .
  • د ګوند دارالانشا ، د پورتنیو ټکو په نظر کې نیولو سره ، د خلکو کور خونو ، د کابل بې پري شورا ، خلکې ریښه لرونکو ګوندونو ، سازمانونو او ګوندي تړا‌ؤ نه لرونکو ملګرو څخه چې د ملي فکتور په توګه د یوه سرترسرې دموکراتیک او وطنپالونکې ګوند ، د جوړیدو غوښتونکې دي غواړي په خپلو کې یو موټی شي او د منځ ته راغلې اجماع له بطنه ، پياوړی ګوند راوباسې .

عبدالحی مالک

دافغانستان دملی پرمختګ ګوند ریس

د الحرمین الشریفین خادمین او نرم سیاست

23.10.2018Goldad khan
دوهمه برخه
د سعودي عربستان شتمنۍ:
سعودي عربستان د تېلو غټې او غني زېرمې لري. عربستان د غازو شتون له درکه هم په نړۍ کې پنځمه درجه هېواد ګڼل کیږي. سعودي عربستان یوازې د تېلو صادراتو له درکه، د کال په ملیارډونو ډالر ترلاسه کوي.
سعودي عربستان پر تېلو او غازو برسېره، د مسو، سرو زرو او اوسپنې کانونه هم لري.
د سعودي عربستان دولت که د تېلو، غازو او حجیانو له درکونو څخه لاس ته ورغلي او لاس ورتلونکي پیسې د خپلو خلکو د زده کړو پرچارو، د هغوی د روغتیا او نورو ټولنیزو ښېګڼو پرچارو باندې او د هېواد صنعتي کولو په چارو باندې لګولی وای، اوس به سعودي عربستان د نړۍ لومړی درجه آباد او صنعتي هېواد وای او خلکو به یې لا ډېر خوښ او خوشحاله ژوند درلودلو. سعودي واکمنو په دغو د کال سوونو ملیارډونو ډالرو باندې نه یوازې خپل هېواد د صنعتي دولتونو په لومړي قطار کې درولی شولو، بلکې دوی د نورو اسلامي هېوادونو او د نړۍ د غریبو مسلمانانو لاس نیوی هم کولی شولو. دوی په نورو اسلامي هېوادونو او اسلامي ټولنو کې ښوونځي او پوهنتونه جوړولی شول. دوی د مسلمانانو په سیمو کې د خیر او ښېګڼو مؤسسې جوړولی او چلولی شولې. د دې پرځای چې سعودي دولت، د امریکا په بانکونو کې خپلې پیسې بې ګټې ساتي او د امریکا بانکداران د دوی هغه مفتې پیسې په ګټو اچوي، بهتره به دا وای چې د سعودي دولت هغه پیسې اسلامي دولتونو ته په وړ شرایطو باندې، په قرضونو ورکولی او اسلامي دولتونو به په هغو پیسو باندې، د خپلو هېوادونو د پرمختګ پروژې مخته وړلی. د دغسو چارو سرته کولو په پیلو کې به له یوې څخه، د سعودي عربستان هېواد لا بډای کیدلی او له بلې خوا څخه به، اسلامي دولتونو هم پرمختګونه کولی. له دغو ډولونو چارو څخه به د سعودیانو بله ستره ګټه دا وه چې دوی به د اسلامي دولتونو او د نړۍ د ټولو مسلمانانو زړونه خپل کړي وای. د الحرمین الشریفین خادمینو له خوا څخه، د اسلامي نړۍ خلکو زړونو خپلو سره، د سعودي دولت لا ډېر پیاوړی، غښتلی او قوتمند کیدلو او د نړۍ هېڅ قوت ګوتڅنډنې نشولې ورته کولی.
که د سعودی دولت نرم سیاست چلولی وای او د سوونو میلیاردونو ډالرو وسلو اخیستلو پرځای باندې یې، د نړۍ له غریبو خلکو او په تېره د اسلامي نړۍ له غریبو خلکو سره مرستې کړي وای، دغه دولت د کوم په خاورې کې چې د مسلمانې نړۍ، تر ټولو مقدس ځایونه پراته دي، له نن څخه په لسګونو ځله زیات پیاوړی او غښتلی وای. که د سعودي عربستان دولت په سم او بشپړ ډول د مظلومو فلسظینیانو لاس نوی کړی وای، د ترامپ دولت به یوروسلیم د اسرائیلو نه وای بللی او هلته به یې خپل سفارت نه وای وروړی. سعودي دولت کولی شول، هغه کومې مرستې چې پرفلسطینیانو باندې امریکایانو باندې بندې کړلی، ځای یې دوی ډک کړی وای او دوی فلسطینیانو ته پرخپلو پخوانیو مرستو باندې، هغومرې پیسې څومرې چې امریکایانو کمې کړلې، ورزیاتې کړي وای.
د سعودي عربستان ګاونډ یمن هېواد په اقتصادي لحاظ غریب دی. که د سعودي دولت د خپل دغې ګاونډي هېواد سره، د دې پرځای چې په رکټونو باندې یې وولي او درنه بمونه پرې وغورځوي، د یمنیانو ښځې، ماشومان، زاړه او ځوانان ووژني او هغوی له ډول ډول رنځونو او لوږو سره مخ کړي، له هغوی سره اقتصادي مرستې کولی، د یمن خلک به د دوی د احسان لاندې وای او د دوی هرې غوښتنې ته به یې غاړې اېښودلی. یمنیانو به لکه همدا د اوسني وخت خپلمنځي ستونزو او جنجالونو پرمهال باندې، د سعودي دولت ته رجوع کولی، د دوی منځګړیتوب ته به یې غاړې کېښودلی او د دوی پرېکړې او فیصلې به یې منلی او عملي کولی. د سعودی دولت دنده دا وه چې د یمنیانو ستونزو په حل کې یې منځګړیتوب کړی وای او مخالفې ډلې یې روغې او جوړې ته سره رسولی وای، نه دا چې د یوې ډلې په ملاتړ، بله ډله د بمبارویو لاندې راولي.
که د سعودي عربستان دولت د دې پرځای چې د یمن ښځې، ماشومان، زاړه او ځوانان ووژني او د یمن خلک له ډول ډول رنځونو او لوږو سره مخ کړي، هغوی ته مالي مرستې ورکړي وای، دوی به نه یوازې د یمن خلکو زړونوته، بلکې د ټولې نړۍ مسلمانانو زړونو ته لا سترې لارې پرانیستلي وای.
د یو داسې دولت له واکمن سره، چې هغه د الحرمین الشریفین خادم او ساتونکی واوسي، پر کومو چا باندې د زور لاس پورته کول او د درنو او حتا سپکو وسلو کارول نه ښائي.

که څه هم چې د سعودي عربستان او واتیکان دولتونه یو شانتې دولتونه نه دي. خو په ځینو برخو او په خاصه توګه، د دیني خدماتي برخو کې نیږدېوالی سره لري. ځکه د سعودي عربستان واکمن ځانونه د الحرمین الشریفین خادمین بولي او د واتیکان دولت مشران هم ځانونه د خپلو هم مذهبو عیسويانو لارښودان او د همعقیده خلکو خذمتګاران ګڼي. نو له دې کبله چې دغه دواړه دولتونه یو څه نا څه سره پرتلې کړل شي، لوستونکوته لاندې د واتیکان دولت هم لنډ غوندې ورپېژنم.

پر پاکستان فشار ګلبدين غږوي

حکيم روان

په دې ورځو کې د افغانستان او شاوخوا سيمو سياسی او نظامی حالات د بدليدو په درشل کې دي . د افغانستان او جنوبی آسيا له پاره د امريکا د متحده ايالاتو ستراتيژی د خبرو او تبليغاتو له بريده اوړي او د عمل پړاؤ ته داخليږي .

پاکستان چې ټول عمر يې د نړۍ او نړيوالو د عامه ذهنيت سره د پيشو او موږک په لوبو وخت تېراوه ، داسی ښکاري چې د دې لوبو وخت پای ته رسيدلی دی . د لويديځوالو او په سر کې يې د ډونالد ټرامپ په خبره  د « امريکايي احمقانو » سرونه د پاکستانی شيطان په شيطنت او منافقت خلاص شول . پاکستان تل د مريې په نقش کې ډېر ښه اوريدونکی او منونکی غلام وو خو اوس د مريې څښتن ته پته ولګيده چې مريې يې غاښونه هم لري. امريکايي غټ سرو غوښتل ، پاکستانی مار په خپل جيب کی وساتي او د اړتيا په وخت کې ، د نورو د چيچلو له پاره له هغه ګټه پورته کړي . « احمقان » له دې غافل وو چې مار خپل څښتن هم چيچلی شي . دوی غوښتل چې سرماتوونکی واقعيتونه په رشوتونو ، خبرو او نصيحتونو ، منترو او جادو بدل کړي .

څوک په دې حقيقت نه پوهيدل چې د طالبانو او راز، راز تروريستی ډلو د تربيت او روزنې مرکزونه په پاکستان کې دي ؟ کوم « احمق » تر اوسه په دې حقيقت نه پوهيږي چې تروريسم د پاکستان د بقاء او پايښت ستني ده ؟ له حقيقت نه انکار او سترګې پټول حقيقت له منځه نه وړي . له نېکه مرغه د پاکستان د تروريستی ماهيت په اړه امريکائي غټ سرو ته هم نور اغماض د منلو نه دی .

له دې امله امريکا غواړی خپل مريې پاکستان اطاعت ته وادار کړي ، کنه د هغه په وړاندې له بنديزونو نيولی د هر ډول تدابيرو د نيولو احتمال څوک نه شی ردولای . په غالب ګمان به امريکا له سعودی او اماراتو هم وغواړي چې پاکستان اطاعت ته وهڅوي، خو که د هغوی هم ونه مني نو امريکا به د خپلو مرستو د بنديدو تر څنګ ، پاکستان د خپلو عربی مريانو له مرستو هم محروم کړي . پاکستان چې تر ننه د يوه سوالګر په توګه ژوند کاوه ، نور به يې د خيرات سرچينې بندې شي . که څه هم پاکستان د امريکا د ويرولو له پاره د روس پښو ته ځان غورځوي ، خو امريکا پوهيږي چې روس د ځان سره مرسته نه شی کولای ، نو د پاکستان له ۲۰۹ مليونی ټولنې سره به څه مرسته وکړي؟

د پاکستان بله هيله چين دی . تجربو او ژوند ښودلي ده چې چين حتی د خپل ځان له پاره هم له مخامتيا ډډه کوي ، نو د پاکستان له پاره به هيڅکله هم خپل اقتصادی او نړيوال اړيکی قربانی نه کړي .

پاکستان خپلو تروريستی سياستونو په داخل او خارج کې د سختو او مرګونو ګواښونو سره مخامخ کړی دی . له دې امله اوبو په سر اخيستی پاکستان د نجات په هيله هر خس او خاشاک ته لاس اچوي . په دې ترڅ کې پاکستان د ګلبدين حکمتيار د خپلې سوزيدلی او بيکاره پرزې سره هم هيلې غوټه کړي دي . حکمتيار د خپل ولينعمت ( آی-اس-آی ) په دستور،  سهار او بيګاه غونډې جوړوي او هڅه کوي چې د پاکستاني بادار د رضايت له پاره د افغانستان د دولت او راتلونکو ټاکنو اعتبار تر سوال او پوښتنې لاندې راولي .

همدارنګه هيوادوالو به پام کړی وي ، کله چې د امريکا متحده ايالاتو پر ايران د خپلو بنديزونو د دوهم پړاؤ اعلان وکړ ، چې په نږدې راتلونکی کې به عملی شي او آخوندی رژيم با لا زيات د خپل مظلوم ولس د قهر او غضب سره مخامخ کړي، د ايران تالی څټو وار د واره د افغان او متحده ايالاتو پر نظامی توافقنامې د تجديد نظر غوښتنه را پورته کړه .

حکمتيار چې له دې پخوا يې ځان د ټاکنو اصلی داعيه لرونکی باله ، نن د پنجاب په فرمايش افغان ټاکنې د خارجی سفارتونو يو نمايش بولي . پاکستانی ټاکنې د آی-اس-آی او پاکستانی فاشيستی نظاميګرو او اجيرو قاتلانو نمايش نه بولي ، خو افغان ټاکنې د خارجی سفارتونو نمايش بولي . حکمتيار وايي : « په ټاکنو کې وړونکی او بايلودونکی به نه د ټاکنو کميسيون او نه د رايو صندوقونه ، بلکی ځواکمنی خارجی کړۍ ټاکی » . د پاکستان ملاتړی ګلبدين حکمتيار دا بی شرمه څرګندونې په داسی حال کی کوي چې په ننګرهار ، هلمند او تخار کې د ټاکنو د کمپائن په موکه د حکمتيار ملګرو ، پاکستانی نوکرانو لس ګونه افغانان بيا ځکه په وينو ولمبول چې په ټاکنو کې برخه آخلي . حکمتيار هم خپله دنده نه ده هېره کړی او غواړي په خپلو زهرجنو تبليغاتو د ټاکنو پر ضد د پاکستانی موخو له پاره خپل دين اداء کړي . د دين سوداګر حکمتيار اوس د پاکستان د ګټو ټيکه داري هم  کوي .

اوس خو کوندې پته لګيدلي وي چې ټول وطن پلورونکی د يوه قماش څخه دي . طالب ته دنده سپارل شوي ده چې د وسلې په زور د ټاکنو مخه ونيسی ، ښاغلی حکمتيار مؤظف شوی تر څو له د ننه د ټاکنو اعتبار زيانمن کړي . عطا نور او محقق هم د ايران او روس په وړاندې خپل دين په ډيره وفادارۍ سره اداء کوی او د ټاکنو د کميسيونونو د دروازو د تړلو په موخه يې د تحصن خيمې ودرولې ، خدای او وس .  په دې کار کې چپ نمايان هم ځانونه کم نه بولي ،  افغان ټاکنې د حکمتيار په شان امپرياليستی نمايش بولي . ليدل کيږی چې ښۍ او کيڼې بنسټ پالنې سره خويندې دي .

که افغان ټاکنې د خارجي سفارتونو نمايش وي ، نو د اسلامی رهبر حکمتيار زوی ولې په دې نمايش کې برخه آخلي ؟ خان همدا کوي ، همدا !

له يوې خوا حزب اسلامی ، جمعيت اسلامی، جنبش اسلامی، وحدت اسلامی ، اتحاد اسلامی ، فساد اسلامی ، غصب اسلامی ، چاچاق اسلامی ، وطنفروشی اسلامی ، نوکری اسلامی په ښکاره د ټاکنو خلاف دي ، له بلې خوا خپل غلا شوي مليونونه مصرف کوي ، تر څو خپل نورچشمان ( راتلونکی نوکران او وطن پلورونکی ) د پردو خدمت ته تيار کړي او د خلکو د رښتينو استازو پر ځای د خلکو او وطن دښمنان پارلمان ته واستوي او په دې توګه په سياست او پارلمانی ټاکنو کی د خلکو مشارکت بې پايلو کړي . دوی په سياست کې د خلکو د ګډون دښمنان دي او غواړی سياسی واک ځانونو او وروسته خپلو اولادونو ته ميراثي کړي .

د ټاکنو سره د غلو ، لنډغرو ، داړه مارانو او پردو د نوکرانو دښمني او د دوی په واسطه د ټاکنواعتبار ته زيان رسول ، د ټاکنو د فوق العاده اهميت استازيتوب کوي .

مونږ باور لرو چې تيرې ، اوسنی او راتلونکی ټاکنې به هم له درغليو خالی نه وی ، ځکه زمونږ ټولنه د دين ټيکه دارانو د پاکستانی اجيرو قاتلانو او ايرانی مذهبی فاشيستانو په مرسته د سقر کندې ته غورځولي او زمونږ هډونه يې مات کړي دي . مونږ به تر ډيره په دې مات ، ګوډ ځان د ډېرو هغه څه کولو توان ونه لرو ، کوم چې زمونږ د وياړلی ولس د شان سره ښايي ، خو حتی د درغليو سره مل ټاکنې او د کمزورو ټاکنو په پايله کی کمزورې واکمنۍ  د ښيو او کيڼو ګمراهانو له استبداد ، خپل سريو او خونخوارو واکمنيو بهترې دی . هيڅوک په يوه ورځ ښارونه نشی جوړولای . مونږ دموکراسی تجربه کوو ، خلک د ټاکنو په کمپاينونو کی بيداروو او د دين له ټيکه دارانو ، او د پردو د نوکرانو له ناولو مخونو نقابونه ايسته کوو ، تر څو خلک هغوی وپيژنی او خپله لاره له دې شرمښانو جدا کړي .

ټول بايد پوه شی چې د افغان ولس لاره روښانه ده ، دا لار د ټاکنو ، د خلکو د مشارکت د ولس د رضايت ، ملی وحدت ، سولې او په امن کې د ګډ ژوند ، پخلاينې ، ګډ کار ، د باور او متقابل درناوی لاره ده . د افغان ولس لاره د نړيوالو سره د توپيرونو سره سره د متقابل درناوی پر بنسټ د دوستۍ او همکاری لاره ده . تاريخی تجربو ثابته کړي ده چې افغان ولس کرکه ، دښمني او توپيرپالنه نه مني . له نېکه مرغه افغان ولس له تروريسم ، ښۍ او کيڼې بنسټ پالنې خپله لاره جدا کړي ده . پای

 

کوم نوماند د رايې وړ دی ؟

حکيم روان   بايد په ياد ولرو ، هغه څوک چې مونږ يې ولايتی شوراګانو او ولسی جرګې ته انتخابوو ، پر مونږ خپل آغېز اچوي . که وړ او نېکو نوماندانو ته خپلې رايې ورکړو ، آغيز به يې پر ټولنه ګټور وي . د خلکو په ګټه قوانين به تصويبوي ، د کومو له امله به چې زمونږ ټولنه د سولې او امن ، ټيکاؤ او پرمختګ ، انصاف او ټولنيز عدالت پر خوا اوچت ګامونه پورته کړي . برعکس که غاصبينو، مفسدينو ، غلو ، قاتلينو او د پردو نوکرانو يا د هغوی اولادونو ته رايې ورکړو ، نو تيارې ، جنګ ، قانون ماتوونه ، فساد او چورو چپاول به مو هيڅکله لمن خوشي نه کړي . هر څوک غواړي چې د ښوونځيو ښوونکي او مديران بايد با شخصيته ، نيکنامه ، نيک عمله او زحمت کش کسان وي . دا ځکه چې د ښوونځی اداره کوونکي د ځوانانو په روزنه او معنوي وده کې بنسټيز رول لري . که پوليس چې د ټولنيز نظم و نسق او قانون د پلی کولو دنده لري  په يوه ټولنه کې قانون ماتوونکی ، غله او جنايتکاران وي ، تاسو د داسې پوليسو نه د قانون د تطبيق هيله کولای شئ ؟ که غواړو چې په ټولنه کې مو قوانين عملي شي او د ټولنې د ودې او پرمختګ له پاره د لا ښو قوانينو خاوندان شو ، لازمه ده تر هر څه لومړی قانون ته تابع پارلمان ولرو . مونږ به څنګه د امن او پرمختګ هيله ولرو ، کله چې د هيواد پارلمان  مو د قانون ماتوونکو او مفسدو کسانو ټولګه وي . متل دی وايي چې « ترکاڼي د بيزو کار نه دی » ، په ولسی جرګه کې د خلکو استازيتوب اود خلکو په ګټه قانون جوړول هم د قانون ماتوونکو ، غلو ، قاچاقبرانو او خونخورو کار نه دی . دې کار ته بايد د تنظيمی رهبر زوی ( چې ټول يې پيژنو )  نه بلکې ، داسې يو څوک وټاکوچې ددې دندې د ښې اجراء صلاحيت او وړتيا ولري . د ولسي جرګې په چوکاټ کې مختلف او مهم کميسيونونه شته ، چې چارې يې په سمه او لازمه  توګه يواځې د مسلکي پوهې او تجربې لرونکي کسان مخته بېولای شي . ددې د پاره چې خپله رايه مو سمه او پر ځای کارولي وي او ددې د پاره چې د نوماندانو د ګڼ شمېر له منځه مو وطن پالونکي ، زړه سوانده ، وطن او خلکو ته ژمن کسان ټاکلي وي   ولسي جرګې ته د يوه نوماند ځانګړنې ، صلاحيتونه او وړتياوې په لنډه توګه په دې ډول در سره شريکوم : –  يو نوماند بايد پوره مسلکي او تخصصي پوهه او تجربه ولري . –  يو نوماند بايد په فزيکي او جسمي لحاظ د چارو د اجر‌اء توان ولري . –  يو نوماند بايد د هيواد په قوانينو پوه او د قانون د اجراء نمونه وي . –  يو نوماند بايد د هر ډول تبعيض څخه خلاص او د تبعيضی چلند څرګند مخالف وي . –  ذکاوت او هوښيارتيا بايد د يوه نوماند غوره ځانګړنه وي . –  يو نوماند بايد هڅوونکی ، مبتکر، زيارکښ او نه ستړي کيدونکی وي . –  يو نوماند بايد د نورو د باور وړ او په نورو باور وکړي . –  زړه ورتيا ، ميړانه ، معقول او مثبت مقاومت د نوماند نورې ځانګړنې دي . –  د نورو سره د ګډ کار وړتيا او په چارو کې نوښت ، پراخ ليدلوری ، عامه او ملي ګټو او د هيواد د خلکو ملي يووالي ته بې ساري وفاداري بايد د يوه نوماند ځانګړنې وي . –  يو نوماند بايد د خلکو اړتياوې تشخيص کړي او خلکو سره د مرستې له پاره شپه او ورځ کار وکړي . د نوماند کار او فعاليت بايد د خلکو له سترګو پټ نه وي . –  يو نوماند بايد د انساني حقوقو مدافع او د هغه په وړاندې فوق العاده حساس وي . که مونږ دا ځانګړنې د يوه نوماند د پاره معيار ونيسو او پر دې بنسټ خپل استازي وټاکو يقين دی چې مونږ به يوه په رښتيني توګه ولسي جرګه ولرو . پای

محقق د جهادی فتنې مهم رکن

حکيم روان

په خواشينۍ سره بايد ووايو چې په وروستيو کې د هيواد امنيتی وضعيت د زياتې  انديښنې وړ دئ .

زمونږ د څلوېښت کلن ناورين په را منځته کيدو کې تر هر چا زيات زمونږ ګاونډيانو پاکستان او ايران رول لوبولی دئ ، په دغه حقيقت لوستي او نالوستي افغانان باور لري .

ميليونونو افغانانو بايد د خپلو سرونو او وينو په بيه خيره سري نړيوال د دې حقيقت منلو ته اړ کړي وای، چې پاکستان د هغوئ د شيطانی استخباراتی شبکې او کمونيستی ديکتاتورانو پوتين او کسی جين پینګ د ادعاؤ پر خلاف د تروريسم قربانی نه ، بلکې د تروريسم تر ټولو لوی متحد، ملګری ، روزونکی او پالونکی دئ .

د امريکا د متحده ايالاتو ولسمشر ټرامپ ارادي وه که غير ارادي ، وويل چې : « پاکستانيانو مونږ د ملياردونو ډالرو مرستې په بدل کې لکه احمقان استعمال کړو» . په دې کې شک نه شته چې پاکستانی شيطانانو امريکا يي چارواکی او د هغوی اروپايي متحدين د احمقانو په شان څه چې د ننګو غواؤ په څېر ولويشل .

پاکستان ته د تروريسم روزنه او ګالنه په يوه غښتلی دود ، د ژوند په يوه معمول او د پاکستان د بقاء په اصل بدل شوی دئ . ځکه خو پاکستانی واکمنانو په وار وار ، اختياری او غير اختياری په ډاګه د مطبوعاتو په وړاندې د تروريستانو مشران اسامه بن لادن ، ملا محمد عمر او جلال الدين حقانی او ورته نور خپل اتلان بللي دي .

تر پرونه د امريکايي او غربی احمقانو سرونه په دې حقيقت نه خلاصيدل . نن يې چې ستراتيژيکی ګټې او پلانونه د تروريسم او د تروريسم د مور پاکستان له خوا ګواښل کيږي، بله چاره نه لري ، بيلې دې چې پر پاکستان او ايران فشارونه او بنديزونه وارد کړي .

هر څومره چې پر پاکستان او ايران د امريکا د متحده ايالاتو او متحدينو فشارونه زياتيږی ، په هماغه اندازه ، په افغانستان کې د پاکستان او ايران د تالی څټو له خوا افغان دولت ، امريکا او د هغو متحدينو ته ستونزې راولاړيږي .

ددې فشارونو په پايله کې وه چې د پاکستان او ايران نوکرانو وار د واره د افغان-امريکا د نظامي تړون د لغوه کولو ، يا حد اقل بيا ارزونې پوښتنه را پورته کړه ، تر څو په دې توګه پاکستان او ايران ته خپله وفاداری ثابته کړي . په حقيقت کې پاکستاني او ايراني نوکرانو د پاکستان او ايران په نيابت د امريکا د فشارونو پر وړاندې غبرګون وښود .

مونږ ته د پاکستان او ايران اسلامي حکومتونو د هغوی د افغاني اجنټانو له مرستې غير هومره زيان نه شو رسولئ . دوئ زمونږ د خلکو پر ملی وحدت ، يانې د افغانستان د ملا پر تير بريد کوي .

د پاکستان او ايران نوکران د افغانستان د نوم ، هويت او موجوديت دښمنان دي . دوئ غواړي په ټولنه کې فساد ، آنارشی او د قانون ماتول دود کړي او همدارنګه هڅه کوي ، څو د افغانستان ملی ارزښتونه ، تاريخي وياړونه او د افغانستان د خلکو ملی يووالی پيکه کړي او د ګران افغانستان شيرازه د خپلو دد صفته بادارانو په ګټه وپاشي .

همدا نن د ۲۰۱۸ کال د اکتوبر په ۶ نيټه امنيتی ځواکونو بيا د غور په ولايت د يوه جنګسالار علی پور د نيولو هڅه وکړه ، چې په پايله کې يې څلورو امنيتی سرتېرو خپل ژوند د لاسه ورکړ او ۷ نورو د عليپور ساتونکو او ملکی کسانو ته مرګ ژوبله اوښتی ده .

محقق د حزب وحدت رهبر، د ايران ملګری او د عبدالله جان عبدالله جان دوهم مرستيال د امنيتی ارګانو له خوا قانونی چلند پر هزاره قوم بريد وباله .

پوښتنه داده چې که امنيتی ارګانونه له محقق وغواړي چې د ځينو مبهمو مسألو په اړه د دوی پوښتنو ته ځواب ووايي ، دا به پر هزاره قوم بريد وی ؟  که دا کار ملي امنيتي ارګانونه و نه کړي ، څوک يې بايد وکړي؟

پر قيصاري جنګسالار بريد پر ازبک قوم بريد دئ ، پر عليپور جنګسالار بريد په هزاره قوم بريد دئ ، د پروان ولايت د احمدجان د وسلو پر ډيپو بريد پر تاجيکانو، جمعيت او شورای نظار بريد دئ ؟؟؟؟؟

د دوستم په ازبکی جنبش کې يو کس پښتون ، تاجيک هزاره ، بلوچ ، نورستانی او نور نه شته . د محقق حزب وحدت کی يو سنی ، يو پښتون ، تاجيک ، ازبک ، بلوچ او نور نه شته ، شورای نظار دې همداسې پسې در واخله .

دا ګوندونه بر سېره په جنايي سوابقو او د پردو د استخباراتی شبکو سره د تړلتيا تر څنګ په ډاګه د هيواد د اساسی قانون د روحيې پر ضد بنسټونو تشکيل شوي دي .

د اساسی قانون ۳۵ ماده صراحت لری چې :

ـ  سياسی ګوندونه بايد نظامی ډوله تشکيلات او موخې ونه لری .

ـ  له بهرنيو منابعو سره تړلی نه وی .

ـ د قوم ، سيمی ، ژبې او فقهی مذهب پر بنسټ د ګوند جوړول او فعاليت جواز نه لری.

د پورته يادو شوو ګوندونو اصلی ځانګړنې د اساسی قانون د روحيې سره په سلو کې سل ضد دي .

محقق د ايران په زور باړې باړې وايي او د ايران د موخو د پاره په افغانستان کې نظامی ډلې ساتي . محقق زمونږ د هزاره مهاجرو وروڼو پر ضد د ايران د فاشيستي آخوندانو اقدامات تقديروي د کومو په وجه چې د جګړو له زوره له خپلو کورونو فراری هزاره ځوانان د امن په هيله ايران ته تللي او د ټولو بين المللی انساني نورمونو خلاف د ايران د ګټو له پاره د سوريې جنګ ته استول کيږي .

افغان ملت به تر هغو د محقق ، عطا نور ، سيد اسحاق ګيلانی او نورو جهادی لندغرانو ناکردې زغمي ، تر څو چې په سينه پروت وي او پخپلو پښو ولاړ نه وي . خو جهادی بدماشان دې په دې پوه وي چې د حساب ورځ راتلونکي ده .

فساد او (فاسد چارواکې) نصیراحمد څپاند

څرنګه چی هیوادوالو ته بهتره معلومه ده فساد زمونږپه هیواد کې ورځ تربلی خپلی ریښې غزوی او پیاوړي کیږی او ټولی اداري اوس په دغه کرغیړنه پدېده اوافت اخته دی.او هرڅوک دولسمشرنه نیولی ،والی، وزیر، وکیلان ، قاضيان ،څارنوالان او ترعاموخلکو پوری دفساد ناري وهی.حتاپخوانی ولسمشر کرزی فرمایلي وو:« پیسې چې پټوﺉ بهر ته یې مه وړﺉ بلکې دلته پرې کور جوړ کړﺉ.» دې خبرې ته نغوته وشوه خو عملی کار پکې ونه شو. د نړیوالې ټولنې ملیاردونو ډالرو افغانستان جوړوای شوای خو فساد یی مخه ونیوله.زمونږهیوادوال او یوشمیرکارپوهان په دې باور دي، چې په افغانستان کې تر یوې لسیزې جګړې او د نړیوالې ټولنې د ملیونو ډالرومرستوله مصرف سره سره، داهیواد داداري فساد په ګودال ډوب دي، فسادیوله هغومشکلاتواوستونروڅخه دی چی زمونږ دهیواد وګړی، حکومتی ارګانونه اواداری ورسره لاس او ګریوان دی. هغه چی وایی چرته چی اداره ده هلته اداری فساد دی فساد د انسانی ټولنی اقتصادی ، ټولنیز او سیاسی پرمختګ او پراختیا یی ستونزو سره مخامخ کړی عایداتی سرچینی یی تالان وی او حکومتی سیستم زیانمن کوی. دیوهیواد د نا کراریو دلاپراخیدواود اقتصادي پرمختګ په وړاندې د لوی خنډ سبب ګرځي.ګرانو هیوادوالو مخکی له دی چی په هیواد کی دموجوده فساد په هکله خبری وکړو غواړم دپوهانو له نظر فساد څه شی دی تعریف کړو ،ترڅو زمونږځوان نسل دغه شومه پديده اوناوړی عمل لا ښه وپیژنی او ځان ورنه وژغوری.
فساد څه شي دي؟
دترانسپرنسی انټرنیشنل اداره ،فساد هغه څه ته وایي چه دورکړل شوی قدرت نه دخپلوشخصی ګټو په منظور استفاده وشی او په ورسپارل شوي کار کې تر70٪سلنه کمې چارې ترسره کړي او یا ورسپارل شوي مصارف ونه کاروي.
مونتیسکو وایي: فساد یعنی دیو ښه نظام انحراف او دیو شیطاني نظام جوړیدل ، له فوانینو او اشولو سرغړونه هم فساددۍ.
دموقف څخه ناوړه استفاده اوګټه اخیستل دیو فرد، ډلې یاسیاسي ګوندپه ګټه دعامه ادارې بدلول هم فساد دی. دپیسو په وړاندې غیرقانوني اجرآت (رشوت)، دعامه شتمنۍتوتالان(اختلاس) دخپلوانومقررول( صوابط په روابطو بدلول)، بې کفایتي ، دمجربو کدرونو او مسلکي پوهې نشتوالی،ټیت شخصیت (ناوړه کرکتر) ټول دفساد ډولونه دي.
د فساد معنی او مفهوم :
فساد په لغت کی ویجاړولو، ګنده ګی او تباهی او په مفهوم کی ویجاړونکی اوماتونکی پدیدي څخه عبارت دی چی د هغی پواسطه یوشی ماتیږی، کیدای شی چی دا ماتیدونکی شی اخلاقی ارزشونه وی، یاهم ټولنیز اساسات وی یاهم اداری اصول وی.
فساد هغه پدیده ده نړیوال بانک فساد په لاندی ډول تعریفوی:
ددولتی صلاحیتونو او امکاناتو او عمومی قدرت څخه سؤ استفاده د شخصی او خصوصی منافعو د تامین لپاره عبارت دی له اداری فساد څخه.
د ویبستر Webster د لغاتونو قاموس اداری فساد داسی تعریفوی:
اداری فساد عبارت دهغه نامشروع ورکړی(تحفی) څخه دی چی یو شخص ته ددی لپاره ورکول کیږی چی د خپل ورسپارل شوی وظیفی څخه تخلف وکړی.
د نړیوال شفافیت سازمان اداری فساد داسی تعریفوی:
د ورکړل شوی صلاحیت او قدرت څخه سؤ استفاده د شخصی منافعو د تامین لپاره.
سامویل هانتینګتون بیا اداری فساد داسی تعریفوی:
اداری فساد د عامه اداری د کارکونکو هغه رفتار ته وایی چی دخپلو شخصی او خصوصی منافعو لپاره منل شوی اصول او قواعد تر پښو لاندی کوی. (محمد ظهور پوپلزی لیکنه (
د اداري فساد عوامل :
په خواشینی سره باید ووایوو چی زمونږ په ګران هیواد افغانستان کی له پیړیو راهسی بی وزلی ، سیاسی او نظامی کړکیچونو ترڅنګ دځوانانو اوزګارتیا حاکمه ده ،همدارازپه نوروپوری تړلی اقتصاد، د مادیاتو رواجول ، ملي ګټوته ژمن سیاسی ګوندونونه شتون، په اداراتو کی دشفاف مالی، لوژیستیکی سیستم اود متوازنه معاش او ترفعیاتوورکولوترڅنګ په اداراتو کی دمکافاتو او مجازاتو سیستم نشتون سره دمسولیت ترڅنګ صلاحیت ورکول چی ددی اصل څرک هم نه لېدل کیږی او نه په پام کی نیول شوی ، دمعاشاتو دویش غیرعادلانه سیستم (یوته په ډالرو معاش ورکول کیږی او بل ته په افغانیو او یو بل ته دCBRمعاش اویا هم Super skillد مشاورانو خواستثنایی مسله ده همداراز په اداراتو کی ضوابط اوروابطو ته ترجه ورکول او داستخدام اوګمارنې ناقص سیستم په مقررې او برطرفې کې د شایسته سالار نظام نه شتون په ورسپارل شو چاروکی بی تفاوتی ،د بروکراسي نظام ټینګښت له رسمي صلاحیتونو څخه ناوړه استفاده کول ، تخصصي چاروکې دمعلوماتو نشتوالي او دمهارت ټیټوالی، قانون نه پلي کیدل او هغه حوک جی دفساد اومفسیدینو پر ضد مبارزه کوی دحکومت لخوا ډیر زر په کور کېښنول کیږی او له دندی شړل کیږی چه ښه مثال یی دننګرهار ولایت دملی امنیت ریس چی خلکو او ملي ګټو ته ژمن شحصیت ودفساد پرضد مبارزه اود هغه لخوا دمفسېدینو نیول او دحکومت لخوایی په ځای ددی چی ملاټړی وشی په بیړه سره له دندی لری کول ، دهمغږی نشتون والی دیوبل په چاروکي دبیلا بیلوارګانونو مداخله په اداری تشکیل کی غیرضروري زیاتوالی او کموالی بهرنېوهیوادونو ته دکدرنو تګ او دمغزونو فراراو سیاسی فشارونه دفساد عمده او اساسی عوامل شمیرل کیږی.
د اداری فساد مخنیوی: که څه هم افغان ولسمشر محمد اشرف غني هم په دې برخه کې ځینې مهم ګامونه واخیستل، نوموړي د افغانستان د جمهور ریس په توګه د ټاکل کیدو په لومړیو کې د کابل بانک د ستر مالي فساد د دوسیې د څیړلو فرمان صادر کړ، په دې برخه کې ځینې کارونه ترسره شول، د کابل بانک له پوروړو څخه ډیر پورونه بیرته ترلاسه شول. حکومت ، ولسونه ،ملی شخصیتونه او دینی علما د خلکواو ولسونو تر څنګ دولتی مامورینو ته عامه پوهاوي او سیاسی پوهه ورکول، همداراز هغوی ته دسالمې ادارې اصول ورو پيژندل، دهغوی دپاک ضمیراو وجدان راویښول، دمدني ارزښتونو معرفي او ترویج، ملی ګټو ته دژمنتیا ،له ټولنی ،بشریت او هیوادسره دمينې او وفاداری روحيې پیاوړي کولو،دشکایتونواوریدل ، په نورانتقال کولو ترڅنګ پرځان دانتقال منلو فرهنګ دودول ، داخلی نظارت ، دوړتیا په نظرکې نیولو ترڅنګ د مدیرانو اوهمکارنو ترمینځ دغروراو عزت نفس پیاوړي کول. په اداراتو کی دضوابطو او روابطو پرځای وړکدرونو ګمارنه اوکاراهل کارته سپارل تعلیم یافته ،صادقو او تجربه دارو اشخاصو استخدام هم د اداري فساد په له منځه وړلو کي مثبت رول لوبولې شی، ددیموکراسی له ټولو اصولواو پرنسیپونو څخه پرځای او مثبته استفاده کول.،ځوانانوته دروزګاراودندوزمینه برابرول.د فساد پر ضد د مبارزې په برخه کي فعالیت کونکې اداروهمږغي کول. ددولت لخوا سیاسي، ټولنیزاو اقتصادي شرایطو ته په کتو داسي میتودونه ،طرحو او استراتیژی جوړول چی د اداري فساد په له مینځ وړلو کی ګټور وی.
په نړۍ کی هغه ملکونه چی تر ټولو پکی اداری فساد زیات موجود دی ، د جنوبی آسیا یو شمیر ملکونه دی او افغانستان په نړۍ کی دریمه درجه ملک دی چی پکی اداری فساد زیات دی.
د فرانسې خبري اژانس د یو شمېر کارپوهانو په حواله لیکلي دي، چې په افغانستان کې موجود اداري فساد د مخدرو موادو قاچاق ته لاره پرانیزي او افغانان دې ته اړباسي چې د طالبانو خواته ورشي او دا دوه خبرې په دې هیواد کې د بې ثباتۍ عمده سرچینې دي.
د اسیا فونډیشن موسسې دیوی د نظر پوښتنې په نتیجه کې وویل چې د افغانانو لپاره د تشویش وړ دریمه ستره مسله داداري فساد موجودیت دي. د دې سروې پراساس، افغانان د طالبانو له حملو، بې کارۍ او د اداري فساد له موجودیت څخه تر بل هرڅه ډیر ځوریږي.
په کال2013 کی د فساد او مفسدو ګیدړانو پرخلاف د چین مبارزه:
پنځه کاله وړاندي دچین حکومت دمفسد چارواکو چي په فساد کې ښکېل واو بهرملکونو ته په تیښته کې بریالی شوو دملي امنیت وزارت لخو ا دفساد په ضدد ((ګيدړدښکار عملیات )) په نوم عمليات د نړۍ په ۱۲۰ هیوادونو کې پیل کړل چی تراوسه 1.3 میلیونه فاسد چارواکي نیولی دی حتی ددغه هېواد په مشهور او لوی ښار چونګ چينګ کې د کمونېست ګوند مشر سون جينګچای هم د فساد په تور نیول شوي دی نيول شويو کسانو لويه برخه په ايټاليا، يونان او بلجيم هیوادونو نه وو. کله چی پینګ په کال2013 زیږدیزکال کی واک ته ورسیدو دفساد پرضد یی جدي مبارزه پیل کړه او ژمنه یی وکړه ترهغه به یی مبارزه دوام ولری ترڅو دفساد جرړې یی ایستلی نه وي. (مسیرورځپاڼه)
سعودی هم د مفسدو ګیدړانو پرخلاف هم مبارزه پیل کړه.
په سعودي عربستان کې د فساد ضد مبارزې جرګه ګۍ په غوښتنه د دغه هیواد ۱۱ شهزادګان، څلورد اوسني حکومت او په لسګونو پخواني وزیران نیول شوي دي. العربیه تلوېزون وايي، دا تورن کسان د محمد بن سلمان په امر نیول شوي دي. په نیول شویو کسانو کې پېژندل شوی سعودي میلیاردر ولید بن طلال هم شته چې په سیاسي ډګر کې هم مطرح کس دی. د اسامه بن لادن د ورور او په ریاض کې د بن لادن د مالي بنسټ د مشر نوم هم په نیول شویو کسانو کې شامل دی. له بلې خوا د سعودي دولتي خبري اژانس وايي، د دغه هیواد پاچا سلمان د ملي ګارډ مشر شهزاده متعب بن عبدالله او امیر البحر عبدالله بن سلطان بن محمد ال سلطان له دندو لرې کړي دي. شهزاده متعب د پخواني پاچا عبدالله زوی او د هغه د کورنۍ وروستی غړی و چې تر ټولو لوړه څوکۍ یې درلوده. محمد بن سلمان د سعودي عربستان ځوان ولیعهد دی، په دغه هیواد کې یې د سمون هڅې پیل کړې دي. شهزاده محمد بن سلمان چې د دفاع وزیر هم دی، اوس د دغه هیواد پر ټولو امنیتي ځواکونو واک لري.
دچین او سعودی هیوادنو دفساد او مفسیدونو پرخلاف میارزه ته په کتلو سره چون زمونږ هیواد هم دفساد دناوړپدیده سره مخ دی باید زمونږ هیواد کې هم باید فاسدو ګیدړانو دنیولو لپاره ((دفاسدو ګیدړانودنیولوعملیاتو)) ترعنوان لاندي یوه جامع مبارزه ته اشد ضرورت دی ترڅو زمونږ ټول دولتی واحدونه ، ارګانونو او عایداتی سرچینی تري پاکی او په امان کې شي او همدارنکه هغه فاسد ګیدړان چی دولتی مځکی ،دخلکو عامه شتمني یی لوت کړی همدارنګه هغو مفسدو ګيدړانو چی په ملی هویت تذکرو کې دافغانیت او اسلامیت دکلمو سره حساسیت ښودلې او پرخلاف رایه ورکړي . همدارازدکابل بانک او دملی اردو دسرتیرو داعاشه ، اکرامیه ،معاش او دتقاعد یی لوټ او غلاکړی او خپلې شخصي ګټې یی ملي ګټونه غوره ګڼلې، د ملت شتمني یې لوټلې، له خپلې دندې یې ناوړه ګټه پورته کړې په دولتی ادارو کي یی په ښځنو جنسي تیری او یا جنسی زورونه کړی او د خپلو شرمناک اعمالو د پټولو لپاره یې بیلابیلې لارې کارولې دي دبیت المال پیسې یی بهرملکونو ته وړی ونیول شی او دقانونو منګولوته وسپارل شي.
پايله: په پایله کي دا ویلي شو، چي فساد هغه ناروا شومه پدیده ناوړي عمل اوکړنه ده، چي په یوه ټولنه کي منل شوي ملی ارزښتونه،اوملي ګټۍ، اقتصادی ، ټولنیز پرمختګونه او بنسټونه ویجاړوی او ځای یې وحشت، تباهی ،بیوکراسی،انارشیزم او کړکېچونو او بهرینو هیوادونو فرهنګی یرغلونو او سیاسی مداخلو ته پریږدی.
زمونږ ګرانه هیواد فغانستان د پرمختګ په حال کې یو هیواد دی او د افغانستان اسلامی جمهوری دولت بایدهڅه وکړی چه د هیواد د اقتصادي بنسټونو د پراختیائی پلانونو د طرحی او تطبیق له لاری د خلکو د سوکالی اوهوسا ژوندانه لپاره زمینه برابره کړی.اوهمدارنګه دفاسدو ګیدړانو سره دمبارزه په خاطر یوه جامع برنامه او کړنلاره جوړه کړی ترڅوټولنه دمفسیدینو څخه پاکه کړی.
دا موخه هغه وخت ترلاسه کیدای شی چه د یوی ښی او له فساد څخه پاکې حکومت والی زمینه را مینځ ته راشی او دا نه یوازې د افغانستان د دولت موخه ده بلکه د فساد په ورکېدو کي مهم رول خپله افغانان او تر څنګ یې د حکومت رهبري نړېوالې ټولنې په مرسته لوبولی شی تش په شعار نه کیږی او نه شعاری مبارزه دحل لاره ده بلکي عمل غواړی ترڅو دا شومه او ناوړي پدیده له منځه ویوړلی شی.

سرچیني او اخذونه:
بی بی سی ویبپاڼه
مسیر ورځپاڼه
ټول افغان
اداره اومنجمنت دټولو لپاره کتاب(د خان اغا شینواری ژباړه)

Bilden kan innehålla: Naseer Ahmad Sapand, text

افغانان کړیږي !

42492224_1812862165503252_6497167933997842432_n
نوروهاب څپاند
له هغه ورځې چې د مجاهد ، طالب ، داعش اونورو په نامه استخباراتې پروژې پيل شوي ، د افغانانو وطن نړیږي او د هېوادوالو وینه بهیږي . ښایې نړیوالي او استخباراتې کړۍ خپلو دغو کرغیړنو فعالیتونو ته راز راز بڼې ورکړي ، خو زموږ د وطن خلک یې په یوه بڼه پيژنې یانې ، افغان وژنه ، چې په پایله کې له افغانانو نه د هغوي ټاټوبۍ اخلې او وګړی یې بې هویته کوي . په روان ناورین کې بیا د نړۍ او سیمې یو شمیر هېوادونه د خپلو ملي ګټو د ساتلو په بهانه په سپينو سترګو څرګندوي چې ، ګنې روانه جګړه افغانانو پيل کړي ، له دې کبله دوي د هغې په لږ کیدو او پاي ته رسیدو کې ورسره مرسته کوي !!! ریښتیا دا ده چې په افغان هېواد جګړه تپل شوي او افغان ځمکه د یو شمیر نړیوالو او سیمه ایز لوبغاړو د نیابتې جګړي ‌‌‌‌‌‌ ډګر ټاکل شوی . د دې له پاره چې جګړه غوښتونکې په ‌‌‌‌‌‌ډا‌‌‌‌‌‌ډه زړه لوبه وکړي ، زموږ خلک په ژبني ، قومي ، مذهبي او نورو تړاونو ویشې ، په دولتي سیستم کې ورته فساد خوروي ، له قانونه څخه پورته خپلسرې زورواکان پرې تحمیلوي ، له پردیو او پردې پالو سره یې د اړیکو جوړولو په فرهنګ چې د بهرنۍ لاسوهنې سرچینه ګڼل کیږي اموخته کوي ، په ذهنې لحاظ یې د افغانستان په وطنپالونکو مدني سیاسي ټولنو په تیره بیا هېوادنیو ګوندونو بې باوره کوي ، د نړیوال تعامل خلاف د معاصري دموکراسۍ د ودي او بنسټيزه کېدو کار د ګوندونو پر ځاي د څرګندو اشخاصو او کړیو په لاس کې ورکوي او په دې توګه خلک او هېواد د مافیا په لومو کې کلک ګیر ساتې .
په داسې یوه خچن چاپيریال کې د افغانستان د ملي پرمختګ ګوند او ورته نورو سیاسي نهادونو او د هغوي د مشرتابه او غړو دندې له پخوا زیاتې مشخصې او پيچلې کیږي .
جوته ده چې نړۍ په یوه کلې اوښتې او د ګټو پولې د پخوا په پرتله بدلې او د تغیر په حال کې دي . خو دا د دې مانا نه لري چې یو څوک دې د افغانانو د ملي یووالي او جغرافیي په ماتولو او یا دې د هغوي د هېواد په کاواکه کولو کې خپله ملي ګټه ولټوي .
هغه جګړه چې تر اوسه د افغانستان هر ‌‌‌‌‌‌ډول شته خوري ، قابو کول یې د افغانانو په تیره بیا د وطنپالونکو روڼ اندو اساسي دنده تشکیلوي . د مطرح دندې پلې کول د یوه ځانګړې شخص ، ‌‌‌‌‌‌ډلې ، ګوند یا یو نهاد کار نه دی ، بلکه یو پراخ دموکراتیک او وطنپالونکی غورځنګ ، کولی شي د افغانستان اوسنې ناورین ته حل لاره بیامومې . له دې کبله د هېواد د وطنپالونکو او دموکراتکو ګوندونو تر منځ اتحادونه او یووالې کول اهمیت پېدا کوي . اتحادونه او یووالې کول ښایې په پخوانیو تړاونو هومره ممکن نه وي ، لکه څومره چې د اتحاد او یووالې کوونکو خواوو تر منځ د مشترک فکر او موخو واټن نږدې شي .افغانان تر هر بل وخت د جګړي د مخنیوې او د سولې راتګ ، ښې حکومتولۍ ، د اړتیا وړ شیانو ته د لاسرسۍ ، د بهرنۍ لاسوهنې بشپړ مخنیوې او دکورنۍ او بهرنۍ مافیا د بیخې کنترول پر له پسې غوښتنه کوي . دا او دې ته ورته موخې پلې کول د هېوادنیو ګوندونو تر منځ په اوسنیو شرایطو کې د اتحاد او یووالې رامنځته کول ایجابوي .هغه تجربه چې تر اوسه د افغانستان ملي پرمختګ ګوند د جبهو جوړولو ، ګوندي یووالي کولو په برخه کې لاسته راوړې ارزښتناکه ده . همدارنګه هغه تجربه چې د هېواد دننه او بهر د یو شمیر هغو ګوندونو ، سازمانونو او خپلواکو تړا‌ؤ نه لرونکو ګوندیانو ( د خلکو کور خونو ) تر منځ کیږي‌‌‌‌‌‌ ، د زیات اهمیت وړ بلل کیږي . که د خونو د روان بهیر جمعې او انفرادې اجزاوي هغه شعارونه او طرحې چې هغوي شاته بیایې ، یوې خواته کړي او د معاصرې دموکراسۍ پر بنست د یوه پراخ او پياوړې جنبش د پيلولو له پاره په خپلو کې یووالي ته ورسیږي ، لیرې نه ده چې د مطرح موخو د لاسته راوړلو چانسونه زیاتیږي او د افغانانو د روان ناورین د پاي د روڼ سباوون په لور مزل کمیږي . له دې کبله یووالی نه یوازې د ځانګړو ګوندي موخو له پاره ، بلکه د سترو ملي هدفونو د لاسته راوړلو په خاطر اهمیت پيدا کوي . ګوندونه ، سازمانونه او ګوندي تړا‌‌ؤ نه لرونکې ملګرې دې خبر وي چې خلک سخت زوریږي او د خلاصون لارې ته سترګې اړوي .‌ هغوي ته داخبره ارزښت نه لري چې کوم مشر د چا له خوا وژل شوی . هغوي له موږ څخه سوله او د هغې د ممکن کېدو له پاره زموږ تر منځ یووالی غواړي . راځئ چې یو بل ته په تیریدنه د افغانستان د خلکو د کړا‌ؤ په لږولو او له منځه وړلو کې مرسته وکړو .

د افغانستان د ملي پرمختګ ګوند

د افغانستان د ملي پرمختګ ګوند

د دارالانشا د ‌‌‌‌‌‌ډا‌‌‌‌‌‌ډګیرنې پيغام

کابل _ افغانستان

د سنبله۲٢مه ١٣٩٧ م کال

په ‌‌‌‌‌‌ډيره خواشینۍ مو خبرتیا تر لاسه کړه چې دهیواد دمترقی اودیموکراتیک نهضت غړی ډاکتریعقوب وزیری ، د هغې اوږدي ناروغۍ له امله چې ورپيښه وه وفات وکړ .

انا لله و انا الیه راجعون

مرحوم یعقوب وزیری د هیواد دمترقی نهضت یو مسلکي ، تکړه او لاسپاکۍ مامور وو . هغه خپل ټول ژوند د وطن او خلکو په خدمت کې تیر کړ او زیاتو خلکو سره یی مرستی کړی په هیواد اوخلکو مین اوملی ګټو ته ژمن شخصیت وو.

د افغانستان د ملي پرمختګ ګوند دارالانشا د ارواښاد مړینه ستره ضایعه بولي ، دمرحوم یعقوب وزیری غمزپلي کورنۍ او خپلوانو  ته یی د زړه صبر او تسلیت وړاندی کوی . لوي خداي ته د دوعا لاس پورته کوي چې مرحوم وزیری ته مغفرت وکړي او د هغه فضیلتونه د ارواښاد د کورنۍ په غړو کیږدي روح یی ښاد اویاد یی تل پاتی.

امین

عبدالحی مالک   د افغانستان د ملي پرمختګ ګوند ریس

دافغانستان دملی پرمختګ ګوند ددارالانشأ اعلامیه

 

٢٠-٦-١٣٩٧

په ډیری خواشینی سره موخبرترلاسه کړوچی دهیواد اوخلکو قسم خوړلو دښمنانو اواجنبی ګوډاګیانو دشینوارو اومومندری ولسونو اودننګرهارولایت داناثو په ښونځیو باندی دځانمرګۍ بریدونه کړی او بی ګناه انسانان یی په شهادت رسولی دی اوډیری کورنۍ یی دغم په ټغر کيښنولۍ.

دافغانستان دملی پرمختګ ګوند دهیواد ددښمنانو دغه بزدلانه برید اودبشریت ضد عمل په کلکو ټکوغندی اودادبشراوانسانیت خلاف  یو غیری انسانی مل ګڼی۔

 او دننګرهار ولسونو خصتأ دننی برید غمځپلو خلکو اوولسونو سره په غم کی ځان شریک بولو .

دافغانستان دملی پرمختګ ګوند دموجوده حکومت نه غوښتنه کوی چې دولسونو اودهیوادوالوامنیت چې خورا اساسی اوحیاتی مسله ده ،او دهیوادوالو دسراومال ساتنه دحکومت اساسی دنده تشکیله وی، اوحکومت باید دهیوادوالو تخفظ اوساتنه ته جدی پاملرنه وکړی ، اوعاملین باید مجازات شی او دقانون منګولو ته وسپارل شی اوهیوادوالو ته دسولیز ژوند زمینه برابره کړی ۔ ترڅو هیوادوالو په سولیز چاپیریال کې ژوندوکړی.

په درنښنت

عبدالحی مالک د گوند ريس

دافغانستان دملی پرمختګ ګوند دارالانشأ